Palestina: Terra Nullius?

“You don’t support the Palestinians because you love us, or because you like the way we look. You support us best upon the fact that we are struggling for justice.”
Haneen Zoabi, Dublin Address

Jinba

Gemaskerde soldaten vallen het dorpje Jinba binnen op dinsdag 7 augustus 2012. (foto: B’Tselem)

Van oorsprong een term uit het Romeinse recht is terra nullius sinds de 16e eeuw de legale rechtvaardiging geworden voor het kolonialisme. WikiPedia formuleert het zo: “Gedurende de achttiende eeuw gaf deze doctrine legaliteit aan het koloniseren van land bewoond door onbeschaafde mensen die geen wettelijk systeem van eigendomsrecht kenden.” Uiteraard ging het hier om niet-Europese landen.

In verband met Palestina hoort men vaak de slogan “een land zonder volk voor een volk zonder land”. De verdedigers van Israël wijzen er dan weer op dat iedereen die daar kwam wel kon zien dat er mensen woonden en dat het dus alleen anti-Israël propaganda is. Dat ze wisten dat het land niet leeg was klopt natuurlijk ook. Al in 1902 werden door een Zionistische studiegroep de Arabische eigenaren en de exportmarkten van de befaamde Jaffasinaasappel in Palestina in kaart gebracht, om te kijken hoe ze daar het snelst een stevige vinger in de pap konden krijgen.
Het gaat er echter niet om of er fysiek mensen aanwezig zijn, maar of die mensen wel beschaafd genoeg zijn om deel te kunnen nemen aan de Westerse expansiedrift. “Een land zonder volk” betekent hier niets anders dan de kolonialistische perceptie van “een land zonder echte mensen”.

Een geschiedkundige benadering is vaak interessant en soms nuttig, maar we leven nu in 2012, dus laten we eens kijken wat er zoal veranderd is. Aangezien Israël maar blijft roepen dat het ‘de enige democratie in het Midden-Oosten’ is zou je verwachten dat de gewelddadige stuiptrekkingen tijdens het ontstaan van de staat nu wel plaats gemaakt zullen hebben voor primaire zaken als het handhaven van mensenrechten en respect voor internationaal recht.

De Westelijke Jordaanoever

Tijdens de Juni-oorlog in 1967 veroverde Israël de Gazastrook en het schiereiland Sinaï op Egypte, de Westelijke Jordaanoever op Jordanië en de Golanhoogten op Syrië. In een flagrante overtreding van het internationaal recht begon Israël in deze bezette gebieden nederzettingen te bouwen. In de jaren 1990 werd de Westelijke Jordaanoever als gevolg van de rampzalig verlopen Oslo-akkoorden opgesplitst in drie delen: Area A, B en C. Alleen Area A valt volledig onder verantwoordelijkheid van de PA (Palestijnse Autoriteit) en behelst minder dan 3% van het gebied. Dit deel is ook niet toegankelijk voor Israëlische staatsburgers, officieel omdat het ‘te gevaarlijk’ zou zijn, maar in werkelijkheid om elk contact tussen de Israëlische bevolking en de Palestijnen te beperken. Het ergste wat een Apartheidsregime kan overkomen is natuurlijk dat de ‘inboorlingen’ een gezicht krijgen; dat het gewoon mensen blijken te zijn die willen leven, liefhebben en werken. En met wie je kunt praten. Over politiek bijvoorbeeld.
Area B (25%) wordt door Israël militair/politioneel beheerd en administratief door de PA en Area C (72%) is volledig in handen van Israël.

Bodemloze put?

Er wordt weinig aandacht besteed aan de methoden die Israël gebruikt om zich te ontdoen van de nog overgebleven Palestijnen. Slechts een enkele keer haalt een incident het nieuws, zonder dat er informatie wordt gegeven over de structurele onderdrukking en landroof, of aan de onderliggende ideologie die aan de basis ligt van dit onrecht.
Op 4 augustus jl. toonde het NOS-journaal een kort item over waterputten die met Nederlands geld worden gebouwd op de Westelijke Jordaanoever. Deze worden stelselmatig weer vernietigd door Israël. De Palestijnen zien de even grote als illegale nederzettingen zich dagelijks uitbreiden, maar hebben geen recht op water op hun eigen land. Een Palestijn beklaagt zich dat hij ook alles in de oude staat moet terugbrengen, inclusief onkruid. Het zijn deze praktijken van vernedering en geweld die bedoeld zijn om het leven van de Palestijnen zo ondraaglijk te maken dat ze vanzelf vertrekken, zodat Israël het land snel kan inpikken voor nieuwe kolonisten. En tegelijkertijd tegenover de internationale gemeenschap kan volhouden dat de Palestijnen uit eigen vrije wil zijn vertrokken. Een truc die ook na 1948 heeft gewerkt, dus waarom nu niet?

De kostenpost voor deze waterputten is ongeveer 74.000 euro van ons belastinggeld. Dat lijkt niet veel ten opzichte van de vele miljoenen aan subsidie die door het Israëlische leger aan diggelen zijn geschoten. In 2001 vernietigde Israël bijvoorbeeld een haven in aanbouw in Gaza die door Nederland was gefinancierd (ca. 10 miljoen gulden in die tijd). Het feit dat er nog onlangs kamervragen zijn gesteld (29 mei) over dit onderwerp en vooral het antwoord van minister Rosenthal laten wel zien dat het Nederland nooit is gelukt zelfs maar een verontschuldiging los te peuteren.

Vraag 43
Bent u voornemens er bij Israël op aan te dringen de door Nederland gefinancierde en door Israël in 2001 vernietigde haven van Gaza te doen vergoeden, temeer daar u samenwerking van Nederlandse en Israëlische havens bemoedigt? Indien neen, waarom niet?
Antwoord
Dit is een zaak die uiteindelijk tussen Israël en de Palestijnen moet worden geregeld, in het kader van een finale status akkoord waarbij partijen tot afspraken komen over de afhandeling van claims. De Nederlandse inzet is gericht op het bereiken en afronden van onderhandelingen daarover.

Jinba en nog 7 dorpen: de methode

De correspondent Ad Bloemendaal, wiens stukjes in nogal wat kranten opduiken, is nooit erg kritisch geweest over de bezetting of het nederzettingenbeleid, maar ook hij ontkwam er niet aan om een paar feiten naar buiten te brengen die Israël liever verborgen houdt.
In ‘Wijken voor een schietterrein’ (Eindhovens Dagblad, 17 augustus 2012) gaat het over acht dorpen op de Westelijke Jordaanoever die plaats moeten maken voor een schietterrein (al weer een?). Het is vooral interessant hoe het ‘meest morele leger ter wereld’  zich inzet om hun doelen te bereiken. Militaire invallen, soms midden in de nacht, waarbij de deur wordt opengetrapt en alles overhoop wordt gehaald. De kinderen zijn uiteraard doodsbang bij dit soort terreur, maar daar trekt een echte soldaat zich natuurlijk niets van aan. Het is al moeilijk om deze plekken te bereiken, waar men veelal in grotten of tenten leeft. “In dit deel van de Westelijke Jordaanoever zijn asfalt, stroom en water alleen weggelegd voor Israëlische kolonisten”, aldus Bloemendaal. Zelfs een provisorische WC buiten de grot wordt door het leger vernietigd, dus dat moet binnen. De familie van een van hen, Nidal Rabbay, woont hier al sinds eeuwen. Nu moeten ze wijken voor de Zionistische expansiedrift. Bloemendaal beseft waarschijnlijk zelf niet hoe ironisch het klinkt wanneer hij schrijft: “De leefwijze van de Palestijnse grotbewoners verschilt weinig van die in Bijbelse tijden.” Het zijn juist veel religieuze kolonisten die een Bijbelse aanspraak maken op het land, ook al komen ze uit Rusland en hebben ze cultureel, taalkundig of genetisch geen enkele verwantschap met de Joden die hier duizenden jaren geleden woonden.

Kan gas de redding zijn?

Een verrassende mogelijkheid om toch nog druk uit te oefenen op de Israëlische regering wordt beschreven door de journalist Joseph Dana (European Union has leverage to stop West Bank demolition work). “In het dorpje Al Khader heeft men trots overal borden opgehangen over de genereuze hulp van de Nederlanders. Maar nu worden er minstens zes watertanks, die deels bekostigd zijn door de Nederlanders, met vernietiging bedreigd. In een geval zeiden de dorpelingen zelfs dat Israël hun had opgedragen de eigen watertanks te vernietigen.” Dit klinkt ook weer bekend. Er zijn gevallen bekend van mensen die een rekening kregen voor het gebruik van een bulldozer, nadat hun huis met de grond gelijk was gemaakt. Kafka is nooit ver weg in deze regio.

Volgens de laatste cijfers van de EU is er tussen 2001 en 2011 voor ca. 50 miljoen euro aan EU-projecten door Israël vernietigd, waaronder scholen en culturele centra. Het wordt sommigen gelukkig toch echt te gortig. Dana: “On Wednesday, EU diplomats based in Jerusalem and Ramallah visited the southern West Bank and declared, in no uncertain words, the European commitment to keep providing development funds, saying they expect Israel to protect these investments.”

Maar Israël heeft gasreserves ontdekt bij de havenstad Haifa en zoekt nu betrouwbare afnemers, het liefst binnen de EU. Er zijn al contacten met Griekenland, volgens sommigen op gang gekomen sinds de pro-Israëlhouding van de Griekse regering tijdens de Freedom Flotilla vorig jaar.
In ieder geval is dit een uitgelezen mogelijkheid om druk op de ketel te houden. In ruil voor het afnemen van gas zou Israël zich eindelijk eens moeten gaan gedragen als een beschaafd land.

Voor alle Palestijnen, die meer en meer in een niemandsland komen te leven, zou een heroverweging van onze betrekkingen met het enige openlijk racistische land binnen de Westerse democratieën wel eens de laatste kans kunnen zijn op een menswaardig bestaan.

Engelbert Luitsz

Michael Vexler maakte een prachtige serie infographics over allerlei aspecten van de bezetting. Twee daarvan zijn zeker relevant in dit verband.
Over de verdeling van het beschikbare water:
Visualizing Occupation: Distribution of Water
Over de verdeel-en-heerspolitiek:
Visualizing Occupation: Divide and Conquer

3 comments for “Palestina: Terra Nullius?

  1. August 26, 2012 at 6:57 pm

    Terra Nullius is allang gediskwalificeerd. In zijn separate opinion in de Wall case heeft rechter Al-Khasawneh gezegd:

    “8. The Court followed a wise course in steering away from embarking on an enquiry into the precise prior status of those territories not only because such an enquiry is unnecessary for the purpose of establishing their present status as occupied territories and affirming the de jure applicability of the Fourth Geneva Convention to them, but also because the prior status of the territories would make no difference whatsoever to their present status as occupied territories except in the event that they were terra nullius when they were occupied by Israel, which no one would seriously argue given that that discredited concept is of no contemporary application, besides being incompatible with the territories’ status as a former mandatory territory regarding which, as the Court had occasion to pronounce “two principles were considered to be of paramount importance: the principle of non-annexation and the principle that the well-being and development of . . . peoples [not yet able to govern themselves] form[ed] ‘a sacred trust of civilization’” (International Status of South West Africa, Advisory Opinion, I.C.J. Reports 1950, p. 131).”

    • August 26, 2012 at 7:11 pm

      Interessant. Ik gebruik het begrip hier uiteraard niet in de legale betekenis, maar meer als een psychologisch concept.

  2. August 26, 2012 at 7:35 pm

    Tja als iemand een andere wil verdrijven of uitroeien, vindt men altijd een smoes, om het bestaan of de menselijkheid van de andere te ontkennen.

Comments are closed.