Trump en Netanyahu

trump-netanyahu

Foto: Haaretz (Joe Raedle/Getty Images, AFP, Andrew Harrer, Bloomberg)

In het begin van zijn campagne werd Trump bekritiseerd door de pro-Israëlische lobby in de Verenigde Staten nadat hij had gezegd dat hij een soort ‘neutral guy’ was wat het Palestijns-Israëlisch conflict betreft. Hierna volgde hij de lijn van de andere presidentiële kandidaten en voegde daar zijn eigen Trumpiaanse hyperbolen eraan toe. Zelfs toonde hij zich bereid om de 38 miljard dollar over tien jaar aan militaire en economische hulp die Obama voor Israël had geregeld te overtreffen.

Hij kondigde aan dat hij de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem wilde laten verhuizen en dat hij zou verklaren dat Jeruzalem de ongedeelde hoofdstad van Israël is. We weten echter dat in het verleden alle Amerikaanse presidentiële kandidaten terugkwamen van zulke beloften op het moment dat ze president werden. (Ofschoon nu zijn dochter Ivanka, deel van zijn inner political circle, zegt dat hij ‘100%’ serieus is).

Trump’s ideologie, als dat het goede woord is, bevat een paar hints wat we kunnen verwachten. Hij is het type conservatief of reactionair die denkt in termen van Amerikaanse of westerse ‘bolwerken’ die beschermd moeten worden tegen terrorisme, met name door grenzen te sluiten; zie de muur met Mexico, het racistische verbod voor moslims om de VS binnen te komen. Zijn denken is binair: de good guys in en de bad guys out. Dit is de benadering die hij instinctief zal kiezen jegens Israël, gezien als een westers bastion van good guys in een onvoorspelbare omgeving.

De Israëlische Muur zal voor hem model staan voor de Muur met Mexico. De samenwerking met Israël op het gebied van veiligheid zal bloeien. Hij zal het argument van Israël overnemen dat een Palestijnse staat een basis is voor terrorisme en dictatuur. De adviseurs van Trump zijn pro-settler en het platform van de Republikeinse Partij spreekt niet meer over een Palestijnse staat als deel van een politieke oplossing. 

Hij zal steun krijgen van zijn politieke vrienden, waaronder Adelson, de Amerikaanse casino miljardair die dichtbij Netanyahu en de Likoed staat en die grootschalige projecten financiert welke gericht zijn op het tegengaan van een Palestijnse staat en de uitbreiding van nederzettingen. Mensenrechten, laat staan een rechtvaardige vrede, zullen geen prioriteit vormen. De Palestijnen in de Arabische landen zullen worden vergeten.

Tegelijkertijd zal zijn overheersende doel in het Midden-Oosten ‘stabiliteit’ zijn, begrepen als het zakelijk managen (containment) van problemen en conflicten. Het is te verwachten dat hij deze stabiliteit zal willen bereiken door deals met een internationale van ‘sterke’ leiders: Putin (‘I like that guy’), Netanyahu (‘terrific guy’), Sisi, de president van Egypte (‘fantastic guy’), en, wie weet, ook Asad. 

De oriëntaties van deze sterke mannen op het gebied van democratie en mensenrechten zullen niet zo relevant voor hem zijn. Hij zal ze meer bekijken naar hoe effectief ze zijn in het tegengaan van terrorisme, gedefinieerd als islamitisch terrorisme, en met buitensluiting van staatsterrorisme. 

Vanuit deze oriëntatie naar top-down stabiliteit, is het best mogelijk dat hij op een toekomstig moment met Israël in conflict zal komen wanneer de behoefte aan stabiliteit botst met een Israëlische vraag een bijzonder project te steunen. Het is goed mogelijk dat vanuit zijn wens maximale manoevreerruimte te behouden (een Amerikaanse president heeft sowieso een grote mate van handelingsvrijheid in de buitenlandse politiek), een tijdelijke behoefte om zich op te stellen als ‘neutral guy’ hem wellicht beter dient dan de Israëlische lobby steeds te gehoorzamen. 

Ook zal hij door Netanyahu of diens opvolger niet willen worden behandeld zoals Obama werd behandeld – denk aan de speech van Netanyahu in het Amerikaanse Congres die lijnrecht inging tegen de Amerikaanse politiek jegens Iran. 

Wat betekent dat voor de nabije toekomst? Ik denk dat Trump niet de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem zal laten verhuizen. Dat zou eenvoudigweg het aantal ‘problemen’ doen vergroten waarmee hij in het Midden-Oosten te maken krijgt. Het zou botsen met een streven naar stabiliteit en met de behoefte om bondgenoten te behouden, zoals Europa en een aantal Arabische regimes. 

Ik vermoed dat hij zal toelaten dat Israël gradueel en onder de radar werkt aan een aantal projecten waar het al jarenlang mee bezig is: de uitbreiding van nederzettingen, de praktische (niet formele) annexatie van gebied C, het voorkomen van een Palestijnse staat in de West Bank en Gaza, en het isoleren van Oost-Jeruzalem van de Palestijnse West Bank. 

Met andere woorden, zijn politiek zal niet erg verschillend zijn van die van de huidige Amerikaanse president behalve dat de twee statenoplossing publiekelijk minder nadruk krijgt en op de grond geheel om zeep wordt geholpen. Mogelijk zal hij zich niet druk maken om de uitbreiding van nederzettingen aan de noord-oost kant van Jeruzalem, die een levensvatbare Palestijnse staat in de West Bank onmogelijk maken. Misschien ziet hij af van publieke kritiek op de nederzettingen in een poging deze zaak te begraven.

In dit licht (of liever duisternis), zal het meer dan ooit de taak van de internationale civil society zijn om Israël’s apartheid-politiek onder de aandacht van de wereld te brengen, bijvoorbeeld met het oog op de herdenking van 50 jaar bezetting volgend jaar. Een parallelle taak zal zijn het bevorderen van strategieën om Israël onder druk te zetten, om Palestijnen zowel als Israël zelf te redden van een mensenrechtelijke ramp en een politiek doodlopende weg.

Toine van Teeffelen
Bethlehem
10 november 2016

Dit artikel verscheen eerder op Palestine Family