Palestina als mondiale uitdaging

VENEZUELA-MIDEAST-CONFLICT-GAZA-DEMO

Steun voor Palestina vanuit Venezuela

In een column voor Middle East Eye beschreef de historicus Ilan Pappe vorige week een congres in Londen. Daar was het thema de houding van Latijns-Amerika ten opzichte van de Palestijnse zaak. Wat direct opviel was de openheid waarmee men het onderwerp behandelde, een schril contrast met de bangelijke houding van het Westen, waar men als de dood is het beestje bij de naam te noemen.

De opvallendste remming die afwezig was bij hun uitgesproken steun voor de mensen- en burgerrechten van de Palestijnen was de angst om voor antisemiet uitgemaakt te worden. We hoorden bij die bijeenkomst politici en professoren uit Zuid- en Midden-Amerika die het ondersteunen van die rechten zagen als een vanzelfsprekende positie voor iemand met een greintje fatsoen en menselijkheid. Ze liepen niet op eieren, zoals hun westerse tegenhangers zouden hebben gedaan bij het bekritiseren van het criminele Israëlische beleid.

De discussie moet weggetrokken worden uit het Westen, volgens Pappe, want landen die zich geen schuldgevoelens laten aanpraten hebben een heldere kijk op de zaak en zien ook dat de druk uit de Verenigde Staten – de “mislukte en verwoestende Pax Americana” – de Palestijnen en de Arabische landen niet verder helpt.

De Amerikaanse inmenging met “het vredesproces” is uitermate destructief gebleken voor de Palestijnen. Men ging en gaat uit van een aantal aannames die stuk voor stuk in het voordeel van de bezettende macht werken.

  1. Het conflict ontstond in 1967, toen Israël onder andere de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever innam. Zo wordt de discussie gevoerd over het lot deze geografische gebieden, terwijl andere essentiële zaken, zoals het recht op terugkeer van de vluchtelingen, buiten schot blijven.
  2. Het versnipperen van de Palestijnse gebieden met als argument dat dat cruciaal is voor Israëls veiligheid laat zien dat alleen de belangen van de sterkste partij worden behartigd. Bemiddelaars van de Oslo-Akkoorden hebben ook toegegeven dat die logica leidend was tijdens de besprekingen.
  3. De laatste aanname is van didactische aard. Elke keer dat de Palestijnen niet staan te juichen bij een “genereus” aanbod van Israëlische kant, wordt het de volgende keer nog minder. Jaar in jaar uit bouwt Israël verder aan onomkeerbare onderdelen van de expansiepolitiek, zodat bij elke volgende bespreking de mogelijkheden beperkter zijn, zowel territoriaal als in essentie.

De aannames en het vredesproces zelf hebben veel lokale en buitenlandse betrokkenen geen windeieren gelegd. Vandaar dat deze lijn niet alleen door de Israëlische regering werd gevolgd, maar ook door de Israëlische vredesbeweging en de Palestijnse autoriteit. Het is een ware “vredesindustrie” geworden, waarvan het cynisme aan de meeste toeschouwers voorbijgaat.

Het Westen werpt zich gretig op de verschrikkelijke situatie in Irak en Syrië, waardoor de existentiële bedreiging voor de Palestijnen blijft toenemen. Alleen een andere benadering, op mondiaal niveau, gericht op daadwerkelijke rechtvaardigheid en verzoening, zou volgens Pappe tot verbetering kunnen leiden. Er is veel aan het veranderen in de wereld en de stem van landen die niet slaafs aan de leiband van Amerika lopen wordt luider.

We zouden in Zuid-Afrika en Zuid-Amerika vrijelijk moeten kunnen spreken over het zionisme als kolonialisme en over het Palestijnse verzet als anti-koloniaal, zonder direct het brandmerk van antisemiet te krijgen. Bovendien zal het beschrijven van het Israëlische beleid in Israël als Apartheid, op de Westelijke Jordaanoever als etnische zuivering en in de Gazastrook als genocidaal, buiten het Westen terecht worden gezien als voortkomende uit een diepe bezorgdheid om mensenrechten en niet als een sinister antisemitisch geluid.

Een van de lessen die we kunnen leren van de minder geslaagde elementen in het Zuid-Afrika van na de Apartheid is de noodzaak sociaal-economische hervormingen te koppelen aan politieke veranderingen. Met de astronomische bedragen die zijn uitgegeven aan het “vredesproces” had men werkelijk iets kunnen bereiken door in te zetten op rechtvaardigheid en mensenrechten. Daarom is het zo belangrijk stemmen uit andere delen van de wereld te laten horen. De kokervisie van het zionisme blijft niet beperkt tot Israël, we zien de invloed duidelijk in de Verenigde Staten en in Engeland (met bijvoorbeeld de aanval op Jeremy Corbyn). Eerst moet serieuze kritiek denkbaar worden, daarna wordt het pas bespreekbaar. Niet een Amerikaans/Israëlisch dictaat moet leidend zijn, doch de visie van landen en volken met een geschiedenis die hen in staat stelt zich in te leven in de erbarmelijke situatie van de Palestijnen.

Het zionisme  kan niet worden overwonnen met behulp van oude noties van nationalisme alleen, noch is het Westen nog langer de sleutel tot verandering. Om het aan te pakken hebben we een breder geografisch, conceptueel en ideologisch bondgenootschap nodig. Het is tijd om nieuwe bondgenoten te zoeken en nauw met hen samen te werken voor een vrij Palestina.

Engelbert Luitsz

Ilan Pappe, Palestine is a global, not a Western issue