Tekenen van verandering

evolution.of_.man_theusindependent

Zoals al vaak aangegeven op dit blog is er altijd kritiek op het zionisme geweest. Het gevaar van etnisch-religieus bepaald joods nationalisme is net zo reëel als dat van elke andere ultra-nationalistische beweging. Met nationalisme als een gevoel van saamhorigheid, een gedeeld lot of een gezamenlijke cultuur is niets mis. Palestijns nationalisme als uiting van een pluriform verleden met een eigen identiteit, waarin de religieuze stromingen naast de seculiere met al hun etnische diversiteit op gelijkwaardige wijze samenleven, had juist een voorbeeld voor veel Europese landen kunnen zijn.

Het mocht niet zo zijn. Nu pas, nu het proces dat in de 19e eeuw is ingezet ter bescherming van het Suezkanaal heeft geleid tot een gewelddadig en racistisch gekkenhuis in wat tegenwoordig verplicht “de joodse staat” heet, beginnen steeds meer mensen zich te roeren. Belangrijke kranten als The New Yorker (bijvoorbeeld dit artikel van David Remnick) en The New York Times schromen niet langer tegenstanders van het zionisme aan het woord te laten. Zo werd de journalist Max Blumenthal lang geweerd, maar onlangs kreeg hij opeens de ruimte om zijn zegje te doen. Een belangrijk geluid naast al die zogenoemde “liberal Zionists” die zich in werkelijkheid helemaal niet bekommeren om wat de Palestijnen werd en wordt aangedaan, maar die bang zijn de illusie van rechtschapenheid kwijt te raken indien Israël formeel een Apartheidsstaat wordt. Om die reden veroordelen ze de “ruk naar rechts” die we in Israël zien, maar Blumenthal zegt volkomen terecht dat die ontwikkeling niets anders is dan de logische voortzetting van de uitgangspunten van het zionisme.

Als er een verandering optreedt in de Israëlische politiek, dan is dat alleen dat de toon verandert. Rechts Israël wil het zionistische project voortzetten zoals dat oorspronkelijk was bedacht, maar zonder de schijn van democratie. Op een bepaalde manier is hun eerlijkheid verfrissend.

Haarscheurtjes in de holocaustindustrie?

In Ierland heeft de organisatie die zich bezighoudt met de jaarlijkse holocaustherdenking de organisator ontslagen. Yanky Fachler was al 12 jaar de man die de herdenkingen organiseerde, maar toen men besloot dit jaar elke verwijzing naar “de joodse staat” of “Israël” te schrappen tijdens de herdenking, tekende hij protest aan. En dus kon hij vertrekken. Het was extra pijnlijk aangezien zeker twee personen die voorstanders zijn van het vermijden van verwijzingen naar Israël, zelf joods zijn. Het is een dappere poging dit idiote taboe te doorbreken, misschien dat men dan eindelijk weer eens echt stil kan staan bij de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, zonder dat het verwordt tot zionistische propaganda. Misschien iets voor Nederland? Het is een goede stap op weg naar een meer universele kijk op wat “nature, red in tooth and claw” allemaal vermag.

In Ierland hebben zowel het Lagerhuis als het Hogerhuis al unaniem een resolutie aangenomen waarmee de regering wordt opgeroepen een Palestijnse staat te erkennen. In het Lagerhuis was de partij Sinn Féin de initiatiefnemer. Vorige week nog werd de voorzitter van die partij, Gerry Adams, de toegang tot de Gazastrook geweigerd door Israël (net als vele anderen overigens, waaronder de onverschrokken Noorse arts Mads Gilbert en leden van de mensenrechtenorganisatie van de Verenigde Naties).

Een veelbelovende documentaire

De documentairemaker Marcel Ophüls, zoon van de legendarische regisseur Max Ophüls, loopt al tegen de negentig en is bezig met een documentaire over het zionisme en Israël. Marcel heeft veel documentaires gemaakt waarin de Tweede Wereldoorlog en met name de collaboratie in Frankrijk met de nazi’s een grote rol spelen. In 1969 werd zijn documentaire Le Chagrin et la Pitié zelfs geweigerd voor de televisie. President De Gaulle zou hebben gezegd dat de er te veel “vervelende waarheden” werden getoond en daar had Frankrijk geen behoefte aan. De werktitel van de huidige documentaire, waarvoor nog fondsen worden geworven, is dan ook “Vervelende waarheden”, maar nu gaat het over Israël. Ophüls blijft een rebel. Ik moest zelf denken aan een opmerking die Einstein privé gemaakt zou hebben nadat hem het presidentschap van Israël was aangeboden en die erop neerkwam dat hij die eer niet kon accepteren, omdat hij dingen zou moeten zeggen die de joden niet wilden horen.

In zijn recensie van de trailer zegt Robert Mackey:

De trailer toont twee mannen die Israëli’s en Palestijnen interviewen en die praten over hun visie op het conflict, als joden die uitermate kritisch tegenover het zionisme staan.

Aanvankelijk had Ophüls de film willen maken met een andere filmlegende, Jean-Luc Godard, die ook sympathiek staat tegenover de Palestijnse zaak. Dat gebeurt nu niet, maar hun conversaties over het project gedurende de afgelopen tien jaar hebben wel geleid tot een boek en een documentaire! In plaats daarvan werkt Ophüls nu samen met de Israëlische documentairemaker Eyal Sivan. Twee thema’s lijken de hoofdmoot te moeten gaan vormen: “Creëert Israël zelf antisemitisme?” en “Is islamofobie het nieuwe antisemitisme?

Het is geweldig dat Ophüls dit op zijn oude dag nog aanpakt. Het project moet gefinancierd worden via crowd funding en heeft een zeer beperkt budget, zeker als we dat afzetten tegen de tientallen miljoenen die in Hollywood uit de mouw worden geschud voor films die “pro-Israël” zijn. En dan zijn er nog de lobby’s natuurlijk. Godard zelf werd daar ooit al het slachtoffer van en “onze” George Sluizer weet er ook over mee te praten.

De noodzakelijke trade-off

Gaan al die geluiden en acties daadwerkelijk iets veranderen? Een Braziliaanse staat raakte Israël waar het echt pijn doet: het opzeggen van de contracten met het Israëlische bedrijf Elbit Systems dat gelieerd is aan het militaire apparaat en meewerkt aan de Afscheidingsmuur in Palestina. Afgelopen zomer gingen miljoenen mensen wereldwijd de straat op om te protesteren tegen het bloedbad in de Gazastrook. Er verschijnen meer kritische boeken en artikelen en die krijgen ook meer aandacht dan voorheen. In de Verenigde Staten ontstaat steeds vaker onenigheid tussen joodse leden van organisaties die tot voor kort allemaal pal achter het beleid van Netanyahu stonden. Zelfs de jonge generatie evangelische christenen is niet langer verblind door Bijbelse profetieën.

Maar wat echt telt is dat er gesproken kan worden over wat er gebeurt, dat de angst verdwijnt om “tot het verkeerde kamp” te behoren. Ideeën en gebeurtenissen rond het jodendom of het zionisme moet je net als alle andere uitingsvormen van de mensheid antropologisch kunnen beschouwen, zonder angst voor represailles. We hebben de mogelijkheid menselijke diversiteit te koesteren zonder ons angstvallig achter muren op te sluiten, maar daarvoor is meer openheid nodig. Meer kennis van andere culturen en meer kennis van de psychologische mechanismen die worden ingezet om stammen te creëren die zichzelf als de navel van de mensheid zien.

Dat zal nooit kunnen leiden tot het paradijs op aarde, maar we kunnen de schade misschien wel beperken indien we ons losmaken van ingesleten categorieën. In de evolutietheorie noemt men het een trade-off wanneer een voordeel op een bepaald gebied nadelige gevolgen heeft op een ander gebied. Een actueel voorbeeld is de zorgwekkende ontwikkeling van zogenoemde super bugs, resistente bacteriën die zijn ontstaan door ons overvloedig en onverantwoord gebruik van antibiotica. Deze super bugs zouden volgens sommige epidemiologen in de nabije toekomst wel eens de belangrijkste doodsoorzaak kunnen gaan vormen. En toch was de oorspronkelijke opzet lovenswaardig, hoewel naïef: een einde maken aan infectieziekten.

Ingrijpen in complexe systemen is, kortom, zelden een goed idee. Ik heb dan ook meer vertrouwen in organische verandering als gevolg van meer openheid en de vrijheid ook heikele onderwerpen te kunnen aansnijden. Als mensen anders gaan denken, doordat ze meer kennis van de wereld krijgen, gaan ze ook anders voelen en kan wat nu onmogelijk lijkt opeens de normaalste zaak van de wereld worden. Zoals een wijze sjeik ooit zei: het stenen tijdperk kwam niet tot een einde omdat de stenen op waren.

Engelbert Luitsz

11 comments for “Tekenen van verandering

  1. Aleid Blink
    December 12, 2014 at 5:05 pm

    De komst van superbugs is het gevolg van grenzeloos gebruik van antibiotica. De Israëlische politiek meent zich ook grenzeloos te kunnen gedragen en graaft daarmee de val waar deze staat in zal storten. Uiteindelijk allemaal vormen.van zelfmoord. Het lijkt mij dat dit nooit de bedoeling kan zijn geweest van al die brave mensen die dachten dat Israël hen een veilige plek op deze wereld kon bieden.

  2. likoednederland
    December 12, 2014 at 5:11 pm

    Voor echte waanzin, moet je toch echt luisteren hoe blij Arabische moeders zijn als hun zonen omkomen:
    http://likud.nl/2014/12/palestijnse-moeder-van-gedode-moordenaar-is-o-zo-blij/

  3. Aleid Blink
    December 12, 2014 at 6:31 pm

    likoedn, Wat wilt u toch met deze schunnigheden. Wie zijn neus schendt schendt zijn aangezicht!

  4. Tom Tiggelaar
    December 13, 2014 at 10:55 am

    Zie wat de verandering laat gebeuren, Israel raakt steeds meer verdeeld. De zionisten, zij die zichzelf willen boycotten, the beach watchers tijdens de laatste slachtpartijen. Tot wie moeten de Palestijen hun pijlen richten?

    Bolivia verklaarde in de persoon van Morales Israel in augustus nog als terroristenstaat, dan heb je een vijand. Deze ontwikkeling bevalt me niks.

    Ik vrees dat het paradijs nog wel even op zich laat wachten. Twee staten is al geen optie meer, laat staan éen.

  5. joost tibosch sr
    December 13, 2014 at 1:34 pm

    Met het grootste gemak koppelen joden hun prachtige religiieuze Exodusverhaal, op weg naar vrijheid, nog steeds aan hun oude nomadenverlangen naar land en volk en naar hun machtige koninkrijksverleden. Daarbij vergeten ze dat ze daarna al eeuwenlang door wereldrijken werden overspoeld. Hun profeten hebben toen met hun Rijk van JHWH, wars van alle macht van wereldrijken (ook van das Dritte Reich!) met diezelfde Exodusbelofte weer verwezen naar de toekomstige vrijheid voor de wereld en alle volkeren, het nieuwe Sion! Zionisten en de staat Israel, gedekt door zijn Davidsster, vallen telkens toch weer terug in dat niet zo religieuze oude nomadenverlangen en in die oude koninksrijknostalgie met zijn machtige veroverings- en bezettingsgedrag..

    • December 13, 2014 at 2:03 pm

      Een aardig stukje in Haaretz over hoe er gesjoemeld wordt met wie er nu eigenlijk tot “de joodse staat” gerekend moet worden. Het gaat over de Onafhankelijkheidsverklaring.

      Only toward the end of the Declaration does it become clear that, in the opinion of its authors, are there two nations that are not necessarily one entity. The “Jewish nation,” which includes Jews from all over the world, and the “Hebrew nation,” to which the Jews living in the country belong.

      en

      … had Prof. Shachar examined the official translations of the Declaration of Independence, he would have discovered that the “Hebrew nation” was totally erased from them. Wherever the Hebrew version says “the Hebrew community,” the English translation has “the Jewish community,” and in the Arabic translation “Jewish society” – and where the Hebrew has “the Hebrew nation,” the English and Arabic have “the Jewish nation.” These are the official versions that appear today on the websites of the Knesset and the Foreign Ministry.

      http://www.haaretz.com/opinion/.premium-1.631467

      • Aleid Blink
        December 13, 2014 at 4:25 pm

        Verwarring alom. Mythe is nooit de werkelijkheid. Shlomo Sand schrijft in zijn laatst uitgekomen boek over het feit dat alleen joden wiens moeder ook joods is, in hun paspoort joods als nationaliteit vermeld krijgen. Alle joden die daar niet aan voldoen blijven de nationaliteit houden van het land dat zij hebben verlaten om in Israël te gaan wonen. Er bestaat geen Israëlische nationaliteit. De Palestijnen binnen deze staat worden Arabieren genoemd en daarmee wordt hun bestaan ontkend en de bekende leus “een land zonder volk voor een volk zonder land” tot waarheid verheven en krijgt de autochtone bevolking geen volledig burgerschap.

        En nu dus de waarheid over de terminologie in de onafhankelijkheidsverklaring. Allemaal gebaseerd op het in de 19e eeuw geconstrueerde beeld van een etnisch joods volk dat ondanks alle tegenslagen door de eeuwen heen heeft stand weten te houden en daarom hoog boven alle volken uitsteekt. De uitverkorenheid die tot werkelijkheid verheven wordt. Niet de manier om vrienden te maken, dunkt me.

      • Jos
        December 13, 2014 at 4:53 pm

        En wat zijn dan precies de palestijnen? Arabieren die door de britten dit stempel onterecht veroverden omdat Palestina niet bestaat of toch de fanatieke filistijnen uit griekenland, hoewel van hun onoverwinnelijkheid niet veel blijkt?

        • Aleid Blink
          December 14, 2014 at 10:50 am

          Jos, Palestijnen zijn de mensen die van oudsher het gebied bewonen dat al sinds ong. de 2e eeuw Palestina heette, m.a.w. de autochtonen van het gebied waarop de Israëlische staat is gevestigd plus de gebieden die door diezelfde staat in 1967 bezet zijn. En zij zijn zeker niet fanatieker dan degenen die die bezetting menen te moeten voortzetten omdat hun doel is ook die grond bij de staat te kunnen voegen. Natuurlijk zonder de autochtone bevolking of met zomin mogelijk mensen die daar deel van uitmaken. M.a.w. een voortzetting van de etnische zuivering die in 1948 na de stichting van deze staat plaats heeft gevonden. Dit feit ontkennen heeft weinig zin, want bewijzen en getuigen daarvoor te over.

        • December 14, 2014 at 8:48 pm

          Lang voordat er sprake was van joden (die eigenlijk pas sinds de 2e/3e eeuw na christus bestaan, als de Talmoed af is) bestond Palestina, zeker vanaf 1150 voor onze jaartelling.
          http://en.wikipedia.org/wiki/Palestine

          Het belangrijkste punt is echter iets heel anders. Mag je mensen straffeloos afslachten omdat ze geen Palestijnen zouden zijn? Of niet joods?

          • Aleid Blink
            December 15, 2014 at 10:28 am

            Dat vraag zou gesteld moet worden, tekent de griezeligheid van de hele discussie, van de zionistische propaganda en van een veel te vaak voorkomende christelijke denkwijze waarin de shoah langzamerhand de plaats heeft ingenomen van de gekruizigde christus. Daartegenover valt wat andere volken is aangedaan, weg en het lijkt wel of erkenning daarvan verlossing betekent van het kwaad.

            Ik moet even terugzoeken waar ik de informatie vandaan heb dat het gebied al vanaf de 2e eeuw Palestina heet. Het kan heel goed dat ik II voor 2 heb aangezien. Niet dat dit iets aan de zaak verandert.

Comments are closed.