Slapen met de vijand

british troops haifa 1948

De laatste Britse troepen verlaten Palestina via Haifa in 1948.
(foto: Daily Mail/Getti Images)

In augustus was er veel ophef in Israël over een gemengd huwelijk tussen een Palestijnse man en een joodse vrouw. Zo’n 200 demonstranten kwamen de plechtigheid verstoren en riepen leuzen als “Dood aan de Arabieren” en “Dood aan de linksen”. Het 23-jarige joodse meisje Maral Malka had zich al eerder bekeerd tot de islam, maar dat weerhield de religieuze fanatici er niet van haar op te roepen terug te keren tot het ware geloof. Een advocaat van het stel probeerde de verstoring te verbieden, maar dat lukte niet. Zelfs de vader van het meisje vond het verschrikkelijk dat zij zich bekeerd had tot de islam. Maar nog erger vond hij het dat haar man “een Arabier” was.

De beweging achter deze demonstratie was Lehava, met slechts één agendapunt: het voorkomen van huwelijken tussen joden en niet-joden. En dat blijft niet beperkt tot Israël. Eerder al hadden ze protest aangetekend tegen het huwelijk van het Israëlische fotomodel Bar Rafaëli met de acteur Leonardo DiCaprio (een katholiek) en tegen dat van Mark Zuckerberg (Facebook) met de Chinees-Vietnamese Priscilla Chan.

Vroeger was het niet beter

Naar aanleiding van die gebeurtenis maakte de Canadese journalist en documentairemaker David Sheen, die sinds 1999 in Israël woont, een interview met de Israëlische academica dr. Daniela Reich. Reich had zich een beetje bij toeval verdiept in het sociale leven in Palestina gedurende de mandaatperiode, dus tot aan de stichting van de staat Israël in 1948. Een professor op haar universiteit in Haifa had zich terloops afgevraagd hoe het eigenlijk zat met de sociale contacten tussen joden en Britten. Er was heel veel bekend en geschreven over de politiek, maar over die sociale interactie was nauwelijks iets bekend. Er waren voortdurend zo’n 100.000 Britten aanwezig, bijna allemaal mannen, naast 600.000 joden, dus er moest toch ook informeel contact zijn geweest.

Propaganda, spionage en gemengde huwelijken

Dr. Reich nam de uitdaging aan, maar besloot zich te beperken tot de gemengde huwelijken. Al snel ontdekte ze dat er in de archieven weinig te vinden was over mannen, maar des te meer over vrouwen. Het bleek dat de zionistische leiders veelvuldig gebruik maakten van joodse vrouwen als propaganda-instrument. Ze kregen cursussen over hoe ze met de soldaten moesten praten en wat ze wel en niet moesten laten zien.

De vrouwen namen de soldaten mee op tripjes door het land, waar de historische toeristische attracties en de industriële verworvenheden werden getoond, gaven hun boeken te lezen en namen hen mee naar lezingen. Dat alles om hen ervan te overtuigen dat Palestina een joodse staat moest worden. In de grotere steden waar Britse soldaten gelegerd waren werden clubs opgericht waar men elkaar kon treffen. Het was dus een formeel en goed georganiseerd beleid. In de staatsarchieven zijn brieven te vinden van prominente zionisten aan sommige vrouwen waarin ze vol lof zijn over het werk dat deze dames doen voor de goede zaak.

Maar naast dat formele aspect ontstonden er natuurlijk ook relaties die verder gingen. Niet zelden kwam het zelfs tot een huwelijk. Door de zionistische milities (door de Britten steevast “terroristen” genoemd) werden de dames aangemoedigd om hun contacten te gebruiken voor spionagedoeleinden. Deze milities, zoals de Irgun en de Stern Gang, wilden dan ook het liefst dat men contact zocht met officieren, want daar zat de meest waardevolle informatie.

Hoezeer dit “sociale leven” van bovenaf werd geregisseerd bleek wel uit het feit dat vrouwen die spontaan een relatie kregen met een Brit, zonder dat ze deel uitmaakten van het propaganda/spionageprogramma, een heel andere behandeling kregen. Zij werden juist gezien als verraadsters en spionnen voor de vijand. Zij werden aan de schandpaal genageld en er waren zelfs geheime rechtbanken waar zij veroordeeld werden. Dr. Reich vond verschillende bewijzen dat vrouwen vermoord werden na beschuldigingen van collaboratie. En het was natuurlijk niet zo dat de bevolking op de hoogte was van wat hun leiders allemaal bekokstoofden, zodat ook de vrouwen die in dienst van de milities werkten (vaak onder dwang) door de mensen op straat eveneens gezien werden als collaborateurs.

Natuurlijk waren er ook mensen die geen problemen hadden met een gemengde relatie, maar het algemene beeld, zegt Reich, is dat men niet accepteerde dat joodse vrouwen intieme relaties aangingen met niet-joden. Men zag het land toen al – in de jaren dertig en veertig – als de drager een joodse maatschappij.

En dan waren er de nog extremere groepen. In de archieven kwam Reich een aantal zeer reactionaire bewegingen tegen.
Eentje daarvan noemde zich “De zonen van Pinechas“. Dat was een zeer militante beweging. Zij zochten de vrouwen op, bedreigden hen, stuurden brieven met waarschuwingen, en soms werd er een vrouw midden op straat aangehouden waarna men haar haar afknipte. Ook werden er vrouwen ontvoerd en vermoord.

Pinechas is de naam van een Israëlitische priester uit de Hebreeuwse Bijbel. De omschrijving van WikiPedia geeft goed weer hoe deze mensen zich duizenden jaren later nog op dezelfde manier manifesteerden:

Pinechas is echter vooral bekend geworden door de wijze waarop hij zich verzette tegen de verering van Baäl-Peor door de Israëlieten, die zij volgens Numeri 25 overnamen van de Moabieten. Toen hij in het Israëlitische kamp zag dat een Israëlitische man een Moabitisch meisje meenam, doorstak hij hen beide met een speer, waarvoor hij in de Hebreeuwse Bijbel geprezen wordt.

Wat zijn de achtergronden?

Waarom de grootste groep, tussen de twee extremen van totale afwijzing en volledige acceptatie in, ook zo negatief stond tegenover gemengde huwelijken is ingewikkeld, zegt Reich. Ze noemt een aantal oorzaken die een rol hebben gespeeld (en nog steeds spelen):

  • Het conservatieve judaïsme;
  • Angst voor assimilatie;
  • Een veiligheidsrisico (“slapen met de vijand”);
  • De zionistische overtuiging van een joodse staat, zonder vreemdelingen;
  • Chauvinisme: wij bepalen de grenzen en joodse vrouwen zijn voor joden.

Ook toen werden vrouwen vaak door hun eigen familie verstoten. Soms ging het om een dochter van een bekende politicus en dan kwam het in de krant, maar het overgrote deel bleef anoniem. De afwijzing vanuit de hele gemeenschap zorgde er ook voor dat vrouwen hun baan konden verliezen. De groep van “De zonen van Pinechas” hing zelfs posters op met duidelijke waarschuwingen aan het adres van wie het in haar hoofd haalde een goj te frequenteren. Er was wel enige reactie op de gewelddadige praktijken van deze extremisten, maar niemand durfde het openlijk op te nemen voor de vrouwen. Het was zelfs zo erg, dat wanneer een gemengd stel werd aangevallen, zij apart van elkaar naar de politie gingen om maar niet de aandacht te vestigen op hun relatie. De volgelingen van Pinechas werden nooit vervolgd of serieus aangepakt. Reich bestudeerde duizenden documenten en nergens vond ze een aanwijzing dat de zionistische leiders een eind wilden maken aan die terreur. Ze zegt:

Wellicht kwam het de maatschappij goed uit dat er mensen waren die het vuile werk deden.

Ik weet niet of Reich hier bewust verwijst naar een bekende uitspraak van Ariel Sharon die zijn moorddadige optreden ook rechtvaardigde met te zeggen dat hij het vuile werk voor het zionisme opknapte.

Het moge duidelijk zijn dat heel veel van deze stellen naar het buitenland vertrokken. Ook na de stichting van de staat Israël werd de houding ten opzichte van deze gemengde stellen er niet beter op. Dus al voor de stichting van de staat was het voor veel joden duidelijk dat het geen maatschappij was voor mensen met een meer universele kijk op het leven.

2014: er is niets veranderd

marriage

Joodse protesten tegen het huwelijk van een joodse vrouw met een Palestijnse man.

Dr. Reich is geschokt dat ze in 2014 weer precies dezelfde taferelen ziet als die ze bestudeerd heeft van meer dan 75 jaar geleden. Toen ze hoorde hoe de Lehava tegenwoordig tekeer gaat – zoals tegen het huwelijk waarmee dit stukje begon – was haar spontane reactie dan ook: De zonen van Pinechas! En ook nu is er wel enige aandacht, maar geen massaal protest tegen die gevaarlijke waanzin. “Er is niets veranderd. Kennelijk zit de angst er nog diep in bij de joden”, besluit ze.

Engelbert Luitsz

1 comment for “Slapen met de vijand

  1. Aleid Blink
    December 10, 2014 at 2:39 pm

    Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaald haar wel. De zionisten hebben nog heel was vuile was liggen en die begint aardig te stinken.

Comments are closed.