Het Midden-Oosten in cartoons

wilson

Woodrow Wilson (1856-1924), de 28e president van de Verenigde Staten.

De sociale media hebben zeker ook goede kanten. Deze week werd ik gewezen op een website die de moderne geschiedenis van het Midden-Oosten laat zien door middel van honderden historische cartoons uit kranten en tijdschriften. Het moet een enorm karwei zijn geweest om dit voor elkaar te krijgen, dus het is ongetwijfeld toeval dat het overzicht begint met de Krimoorlog van 1853. Toen ging het echter, in tegenstelling tot dit jaar, om de heilige plaatsen van Palestina. Dat was in ieder geval een belangrijk argument in de propaganda, maar toen al waren er plannen voor het Suezkanaal, dus net als later met het zionistische project moeten we wellicht een onderscheid maken tussen het motiveren van de bevolking op basis van mythen en de verborgen economische belangen.

Ik heb er één cartoon uitgepikt die voor mij de ellende die de mensheid over zichzelf heeft uitgestort in de vorige eeuw treffend samenvat. Het is de Amerikaanse president Woodrow Wilson die na een verkiezingscampagne gebaseerd op vrede en verdraagzaamheid laat zien wat er echt speelde in het Witte Huis. Nu wij na honderd jaar eenzaamheid kunnen terugkijken op wat er sindsdien allemaal is gebeurd, is het voor iedereen die niet blind is voor de waarheid duidelijk hoe weinig we willen leren van het verleden (de huidige Krimcrisis en de situatie in Oekraïne zijn slechts de meest recente voorbeelden).

1917_13_wilson

De tekst luidt:

“Look at the map of Germany’s dominion. I saw a map the other day appropriately painted in black, and the black stretched all the way from Hamburg to Bagdad. If she can keep that, her power can disturb the world always, provided present influences, in the country and the government, can still control. Germany is determined that political power of the world shall belong to her.” – PRESIDENT WILSON.

“Kijk naar de kaart van het Duitse rijk. Ik zag laatst een kaart die toepasselijk zwart was gekleurd en het zwart strekte zich helemaal uit van Hamburg naar Bagdad. Als Duitsland dat kan vasthouden kan z’n macht de wereld altijd ontregelen, op voorwaarde dat de huidige machthebbers, in het land en de regering, de touwtjes in handen blijven houden. Duitsland is vastbesloten de politieke macht in de wereld naar zich toe te trekken.” – PRESIDENT WILSON

De cartoon verscheen in de New York Herald, op woensdag 14 november 1917. Dat was twee weken na de beruchte Balfour-verklaring, het resultaat van een onderonsje tussen de Britten en de zionisten, waarmee de kiem gelegd werd voor de huidige situatie in Palestina en waar de Arabische landen noch de Palestijnen aan te pas waren gekomen.

Eerder dat jaar had president Wilson een belangrijke speech gegeven voor het Amerikaanse Congres. Deze “Peace Without Victory-speech” is een klassieker. Wilson doet hier enkele profetische uitspraken:

Het zal veel uitmaken op welke wijze en onder welke voorwaarden hij [de Eerste Wereldoorlog] zal worden beëindigd.

En nog duidelijker:

Een overwinning zou betekenen dat er een vrede wordt opgedrongen aan de verliezer, voorwaarden van de overwinnaar opgelegd aan de overwonnene. Die zouden worden geaccepteerd in vernedering, onder dwang, met een onaanvaardbaar offer, en zouden leiden tot pijn en wrok, een pijnlijke herinnering waar de vredesvoorwaarden niet permanent op kunnen rusten, doch enkel als op drijfzand.

Dat is precies wat er zestien jaar later zou gebeuren. De nazi’s konden profiteren van het gevoel van onrecht dat onder de Duitse bevolking heerste na de Vrede van Versailles, geholpen door de slechte economische omstandigheden.

Hoe kwam het zover? Waarom werd dat inzicht niet omgezet in beleid? Of was het retoriek van hetzelfde kaliber als waar de huidige president Obama mee gezegend is, getuige bijvoorbeeld diens Caïro-speech uit 2009. Over het “conflict” in Palestina zei hij toen het volgende:

Maar als we dit conflict enkel zien vanuit het perspectief van de een of de ander zullen we blind zijn voor de waarheid.

De afgelopen vijf jaar hebben de Verenigde Staten de zionisten alleen maar slaafs gediend in hun niet aflatende ijver de Palestijnen te verdrijven. Ook daarbij speelden kranten, televisie, nieuwsdiensten, film en sociale media een grote rol. De mythe van een zielig en kwetsbaar Israël tegenover de bedreiging van de grote boze buitenwereld moest hoe dan ook in stand blijven. Never change a winning team, zeggen ze wel. Noam Chomsky verwoordt kernachtig hoe dat tijdens de Eerste Wereldoorlog ging.

Woodrow Wilson was in 1916 tot president gekozen met een partijprogramma gebaseerd op “Vrede zonder overwinning”. Dat was midden in de Eerste Wereldoorlog. De bevolking was uitgesproken pacifistisch en zag geen reden zich te mengen in een Europese oorlog. De regering van Wilson was echter wel oorlogszuchtig en dus moest er iets gebeuren. Er werd een regeringscommissie van propaganda in het leven geroepen, de Creel Commissie, die het voor elkaar kreeg binnen zes maanden een pacifistische bevolking te veranderen in een hysterische, oorlogszuchtige bevolking die alles wat Duits was wilde vernietigen, de Duitsers aan stukken wilde scheuren, oorlog wilde voeren en de wereld redden.
(Noam Chomksy, Media Control, 1991)

Op 2 april 1917 verzocht president Wilson het Congres om toestemming Duitsland de oorlog te verklaren en 4 dagen later werd Duitsland effectief de oorlog verklaard. In september 1917 kwamen de eerste Amerikaanse troepen in Frankrijk aan, maar pas in het voorjaar van 1918 kwam de hoofdmacht uit de VS, dus de cartoon uit november 1917 laat zien dat het toen nog steeds nodig was de troepen te motiveren.

Het ging snel bergafwaarts. Toen op 25 januari 1919 de Volkenbond werd opgericht om “een einde aan alle oorlogen maken” deden de Verenigde Staten niet mee. In 1919 vond ook de Vredesconferentie van Parijs plaats. Deze conferentie was georganiseerd door de overwinnaars, maar er werd ook gesproken over Palestina. De Amerikaanse zakenman Benjamin Freedman was een van de aanwezigen. Volgens hem waren daar 117 joden aanwezig, onder leiding van de zionist Bernard Baruch, een steenrijke investeerder en adviseur van onder anderen president Wilson. Het waren dus niet alleen de overwinnaars uit het verleden, maar ook die van de toekomst die hier een flinke vinger in de pap hadden.

Freedman ontpopte zich in de loop der jaren steeds meer als een felle anti-zionist en werd dus zoals te verwachten was ook steeds feller aangevallen door de zionistische lobby, met name door de Amerikaanse Anti-Defamation League. Met zijn kennis van binnenuit was hij een geduchte tegenstander van de zionisten. Hij lijkt daarmee op de joodse diplomaat Alfred Lilienthal, die later – na het ontstaan van de staat Israël – onophoudelijk kritiek bleef leveren in woord en geschrift.

Zo simpel lijkt het te zijn. Je kleurt wat stukken zwart op de landkaart, organiseert een campagne en presto je krijgt mensen zo gek hun leven op te offeren voor een idee. Van twee wereldoorlogen tot de vernietiging van het Midden-Oosten, waarvan het einde nog niet in zicht is. A cartoon history of the Middle East geeft een prachtig beeld van de ontwikkelingen in dat geplaagde deel van de wereld dat de pech heeft het Suezkanaal en rijke gas- en olievoorraden te herbergen.

Engelbert Luitsz

5 comments for “Het Midden-Oosten in cartoons

  1. Noor
    June 12, 2014 at 12:28 pm

    De macht vasthouden is als een kameel zijn keutels.
    Altijd weer die keutels/kogels met daartussen de ballingschap van de woestijn,
    geheugen lijkt uit hun bulten te komen (vreemd dat kamelenbult geen eigen naam heeft)
    in het landschap van de zee drinken ze brak water, gewoon omdat er brak water is
    hoeden herderinnetjes schapen voornamelijk omdat ze erop gebouwd zijn.

  2. Frits Bronswaert
    June 12, 2014 at 2:20 pm

    Zeg nooit: we zijn een vlees en bloed, ook al is de grond waar je geboren werd nog zo heilig, want alles waar het om gaat in deze Midden Oosten crisis is het verkrijgen van macht. Geen Zionist of Palestijn denkt dat wij op aarde zijn om boeken te schrijven of om andermans leed te verslaan. Onze taak is het om te vechten. Tussen perioden van macht en onmacht worden de martelaren trots bijgezet in de aarde, maar trots van wat? Trots van geen natie.
    In het puin van bommen, van kogels, van teloorgegane verhalen is misschien nog ergens een eenzame archeoloog te vinden die wat stenen analyseert, op zoek naar de macht van het veroverde. Hopelijk beseft hij dat ook dit uit zijn handen geslagen zal worden om terug te vallen in het puin.

  3. June 13, 2014 at 7:22 am

    Waar is de jodenhaat?

    • Aleid Blink
      June 13, 2014 at 8:45 am

      Hé, nu al weer terug? Die drie maal herhaalde, dramatische afscheidswoorden hadden blijkbaar geen betekenis voor u.

      • June 15, 2014 at 10:15 am

        Bemoei je er niet meer, vlegel.

Comments are closed.