Annes wraak

anne-frank

 Anne Frank, Frankfurt am Main, 12 juni 1929 – Bergen-Belsen, begin maart 1945

Justin Bieber, Shimon Peres en Leon de Winter hebben allemaal geprobeerd zich Anne Frank toe te eigenen. En alle drie gingen ze op hun bek. Het lijkt wel of het meisje niets moet hebben van over het paard getilde schreeuwers, oorlogsmisdadigers of racisten.

Met heel veel geld en na een lange voorbereiding ging Anne in première. Gewoon Anne. Zo simpel, zo intellectueel. Een VIP-arrangement naar Auschwitz op een lente-avond. Hoeveel mooier kan iets zijn. Elseviers huisneger Afshin Ellian smolt weg:

Ik was erbij, wat een theater! Het script had nog geen ziel. De woorden zochten naar een ziel, en die hebben ze nu: een meesterlijke uitvoering met een ongekende techniek, een driedimensionale voorstelling. De woorden vlogen over de daken van Amsterdam.

Maar hij had voor die tijd natuurlijk al met De Winter gemaild. Wonderbaarlijk hoe de intellectuele decadentie van die kliek zich blijft beschermen tegen elke zweem van zelfreinigend vermogen.

De NRC had een heel andere insteek. Daar werd de volledige voorpagina gewijd aan een vernietigende recensie van het spektakel.

Zo realistisch als de decors zijn, zo eendimensionaal zijn de meeste personages – met een Gestapo-inval uit een stripboek als pijnlijk dieptepunt.

Herien Wensink ervoer het duidelijk anders dan Ellian. Pas bij de monoloog van Otto Frank, zonder opsmuk, raakt ze ontroerd. Al die dure techniek had tot dan toe averechts gewerkt.

Maar het echte schandaal, volgens Matthijs van Nieuwkerk in DWDD, was dat de NRC de hele voorpagina had gevuld met de recensie van Wensink. Ongehoord. Hij probeerde uit alle macht hoofdredacteur Peter Vandermeersch een stiekeme bedoeling te ontfutselen. Maar volgens Vandermeersch was het gewoon het gevolg van het feit dat er zolang naar uitgekeken was, dat er zulke hoge verwachting waren geschapen en dat het het belangrijkste culturele evenement was van dit jaar. Volgens Wensink waren De Winter en zijn vrouw Durlacher de eersten in 60 jaar die de tekst mochten gebruiken, dus als dat een criterium is dan was het zeker belangrijk.

Dat uitgerekend de racist De Winter dit stuk zou moeten maken heb ik nooit begrepen. De Winter die de Palestijnen wil laten steriliseren. Het is duidelijk dat de productie bedoeld is als onderdeel van de campagne om de aanzwellende kritiek op Israël het hoofd te kunnen bieden. We pleuren er gewoon nog een flinke dosis holocaust tegenaan en dan houden ze zich wel weer even koest.

rachelcorrie

Rachel Corrie, Olympia (Washington), 10 april 1979 – Rafah (Gazastrook), 16 maart 2003

Als er iemand is die lijkt op de Anne Frank die ons steeds wordt voorgeschoteld, dan is het wel Rachel Corrie, het Amerikaanse meisje dat in 2003 door een Israëlische soldaat met een bulldozer werd verpletterd. Rachel was al heel jong gegrepen door het onrecht in de wereld en probeerde daar op haar manier iets aan te doen. Bevlogen en overtuigd van haar missie begaf ze zich op gevaarlijk terrein door naar de Gazastrook te gaan. Ze wilde voorkomen dat de Israëliërs de huizen van de Palestijnen vernietigden en moest dat met de dood bekopen. Van dat huis, waar zij haar leven voor gaf, is geen replica ter herinnering, daar is niets meer.

Anne werd 16 jaar oud, Rachel 23. Ze blijven tot de verbeelding spreken. Wat Anne wilde was een betere wereld, niet een wereld waarin haar nagedachtenis zou worden misbruikt voor commerciële belangen en het goedpraten van bezetting en etnische zuivering. Hopelijk wordt het stuk Anne een complete flop, dan wordt haar toch nog enig recht gedaan. Een stuk over Rachel daarentegen zou laten zien dat we eindelijk begrepen hebben dat het heden telt, dat het hypocriet is het verleden te misbruiken zolang er onrecht geschiedt dat te verhelpen is.

De schrijfster Cynthia Ozick opperde al eens dat het misschien beter was geweest als Annes schrijfsels waren vernietigd in de oorlog. De Anne die ze is geworden na haar dood was niet de Anne die ze was toen ze nog leefde.

Alleen idioten geloven nog dat het verleden ons lessen kan leren. In onze consumptiemaatschappij is het verleden een artikel dat verkocht kan worden of een politieke agenda kan dienen. De huidige Annes zijn onverkoopbaar en dus worden ze genegeerd. Hopelijk zijn enkele VIP’s doodziek geworden van een rotte oester bij de première. Stop die onzin. Alsof het meisje nog niet genoeg heeft geleden.

Engelbert Luitsz

Correctie: bij de online versie die ik raadpleegde stond de naam van de webredacteur Annemarie Coevert, de recensie was van Herien Wensink. Dit is aangepast.

15 comments for “Annes wraak

  1. May 10, 2014 at 8:42 am

    De chauffeur heeft Rachel niet gezien. ik weet uit ervaring hoe belabberd het zicht is.
    Anne is uit haar huis gehaald om een zekere dood tegemoed te gaan.

    • piterfries
      May 10, 2014 at 9:10 am

      Helaas zijn de beschrijvingen van hoe het ging glashelder.

      Anne overleed aan typhus.
      Vanaf januari 1945 was het geallieerde luchtoverwicht boven Duitsland zodanig dat treinverkeer vrijwel niet meer mogelijk was.
      De condities in de concentratiekampen werden dus rampzalig.

      Ook onder gewone Duitsers brak typhus uit.
      De Bergen Belsen ellende b.v. was dus in belangrijke mate alliedmade.

      Zie:
      Wim Kayzer, ‘Een Schitterend Ongeluk, Wim Kayzer ontmoet Oliver Sacks, Stephen Jay Gould, Stephen Toulmin, Daniel C. Dennett, Rupert Sheldrake en Freeman Dyson’, 1993 Amsterdam.

      Eén van de deelnemers, een Britse jood van oorsprong, werkte in WW II bij de RAF, en doet de bedoelde uitspraken over Bergen Belsen.
      Je vindt hetzelfde bij de Franse verzetsstrijder Rassinier, hij was in Buchenwald Dora.
      Het typhus verhaal staat in de autobiografie van Hitler’s jongste secretaresse, de titel van dat boek kan ik zo gauw niet vinden.

      • May 10, 2014 at 9:52 am

        Anne zou dan eerst nog moeten werken voor ze zou worden afgemaakt.

        • piterfries
          May 10, 2014 at 10:36 am

          Aan typhus sterven is voor de meeste mensen toch iets anders dan worden afgemaakt.
          Overigens lijkt het te kloppen dat ze werkte, ik meen dat ze ergens in Groningen batterijen sorteerde.
          Maar ja, uiteraard was ze onschuldig, had niets van doen met de joodse oorlogsverklaring aan Duitsland in 1933, onder voorzitterschap van Samuel Untermeijer.
          Het was uiteraard toevallig dat Untermeijer daarna diverse keren naar Moskou reisde.
          Sol Bloom zuigt natuurlijk uit z’n duim, als hij in z’n autobiografie schrijft ‘dat de grote verdienste van Roosevelt was dat hij het VS volk vanaf 1933 langzaam op oorlog voorbereidde’.

          • May 10, 2014 at 12:17 pm

            Geplaatst worden in een door en door besmette barak zie ik als element van de Holocaust.

    • Aleid Blink
      May 10, 2014 at 9:29 am

      rjr, Als duidelijk is dat het zicht zo belabberd is – wat u niet kunt weten want u was er niet alleen niet bij maar bent vast helemaal nooit in de Gazastrook geweest – en er is een demonstratie aan de gang, dan is extra oppassendheid geblazen. Maar als het gaat om mensen die je tegenwerken, dan ontstaat er woede die verblindt. Rachel Corrie had zich heel duidelijk voor de bulldozer opgesteld en deze is gewoon doorgereden. Dit is niet de juiste plaats voor smoezen.

  2. May 10, 2014 at 1:37 pm

    Smoes? Zou je zelf eens in een tank met gesloten luik willen rijden.

    • Aleid Blink
      May 11, 2014 at 9:33 am

      Het was geen tank, maar een bulldozer.

  3. piterfries
    May 10, 2014 at 2:55 pm

    Niet voor niets had Duitsland een hele serie ontsmettingsmiddelen met de algemene naam Zyklon. Kleding ontsmettings gaskamers waren overal in O Europa gebouwd door Duitsers, typhus wordt verspreid door luizen. Je leest daarover in dagboeken van Duitse soldaten, het ontsmetten duurde anderhalf uur. Typhus was in de eerste wereldoorlog al een probleem, Britse krijgsgevangenen wilden niet in één kamp met Russische, omdat typhus endemisch is onder O Europeanen. Dat Zyklon zal er aan het eind van de oorlog ook wel niet meer zijn geweest. Zeep was er toen ook niet meer, waardoor luizen snel vrij spel krijgen. Junge schrijft daarover.
    Willi Kubik, ‘Erinnerungen eines Panzerschützen 1941 – 1945, Tagebuchaufzeichnung eines Panzerschützen der Pz. Aufkl. Abt. 13 im Russlandfeldzug’, Würzburg 2006
    James W. Gerard, ‘My four years in Germany’, New York, 1917
    Traudl Junge, with Melissa Müller, ‘Until the final hour’, London, 2004
    Wat betreft Rachel Corrie, wie huizen van onschuldige burgers platmaakt, is sowieso al een misdadiger.

  4. May 10, 2014 at 4:07 pm

    Je bent wel weer erg rap met het beschuldigende vingertje te wijzen.
    Woningen die werden afgebroken waren illegaal gebouwd in zone C. waar het Israelisch leger, conform de Oslo-akkoorden, volledige zeggenschap had.
    Daarmee wil ik niet zeggen dat ik geen begrip heb voor de persoonlijke omstandigheden van de bewoners.

    • Aleid Blink
      May 11, 2014 at 9:36 am

      rjr, Inderdaad, het Iraëlische bezettingsleger! U kletst maar wat. Wat moeten die bewoners met dat begrip van u. Blij zijn?

      • May 11, 2014 at 3:37 pm

        Tja, ik was het persoonlijk ook niet eens met het akkoord.

        • Aleid Blink
          May 11, 2014 at 7:12 pm

          Welk akkoord?

          • Egbert Talens, Zutphen
            May 12, 2014 at 1:54 pm

            ‘Oslo’

  5. Aleid Blink
    May 12, 2014 at 4:19 pm

    Dat vermoedde ik, maar ik wilde dat rjr, zich i.p.v. in vaagheden te verhullen, eens duidelijk uitsprak. Zoals het nu telkens gaat Is ‘t geen vlees en geen vis.

Comments are closed.