Leespauze

bibliotheek

Eindhoven heeft al niet zo’n geweldige bibliotheek en nu worden er ook nog eens duizenden boeken in de uitverkoop gedaan. Ik zou liever zien dat ze nog vele malen worden uitgeleend aan leesgrage bouwstenen van de komende tijden, maar het is niet anders. Voor mij was het een onverwachte buitenkans. Je kunt niet alles nieuw kopen en kopen is fijn want dan kun je naar hartenlust onderstrepen en markeren. En je kunt het boek weer in de kast stoppen om het maanden later opeens weer nodig te hebben als je een passage te binnen schiet die past bij waar je mee bezig bent. Nog mooier is alles kunnen onthouden zodat je in de gevangenis of het strafkamp de bibliotheek in je hoofd kunt raadplegen, zodat de realiteit waarin je leeft gewoon een van de vele verhalen wordt.

Langzaam langs die enorme kasten lopen maakt je duizelig. Je komt langs Goethe’s Faust, voetbaltheorie, Dante’s La Divina Commedia, Spaanse anarchisten, handleidingen voor het onderhoud van een auto, bladmuziek van Bach, tuinieren voor burgers, een kolossaal werk over het gefnuikte genie Willem Bilderdijk en dan opeens landen. Ik had er niet eens aan gedacht, pas nadat ik de rijen labels met Rusland zag kwam ik op het idee te gaan zoeken naar Palestina. Dat was vergeefse moeite, deze vestiging wilde zich niet in de nesten werken, kennelijk. Dus maar terug, richting “I” van Israël en dat was raak. Tientallen boeken in goede staat. Hebben ze zo genoeg van het “conflict” dat ze alles maar dumpen wat daar ook maar iets mee te maken heeft? Misschien ga ik morgen nog even terug om te vragen wat de criteria waren voor deze opschoning van het bestand.

Ik had slechts een weitas bij me, waarin ruimte was voor mijn tablet en een klein aantal boeken. Gedwongen keuzes zijn altijd een interessant psychologisch experiment. Slechts twee boeken stonden meteen vast: Tom Segevs The Seventh Million en gebundelde artikelen van Renate Rubinstein. Je kent ze van citaten en verwijzingen en kwam er nooit toe ze echt aan te schaffen. Er is ook zoveel! Natuurlijk waren er veel boeken over hoe geweldig Israël is, maar daar had ik ook al genoeg van gelezen. En interessant is dat bijna nooit. Hoe geweldig iets is, is bijna nooit interessant. Daarom houd ik ook niet van sport, denk ik. Sport heeft geen kritische dimensie, geen zelfbewustzijn, het is de overwinning zonder moreel gezag van het individu tegenover de rest, en de rest is bijna iedereen, doch wordt niemand.

Hoeveel kon mijn tas hebben? Een stuk of zes niet te dikke, hooguit. Dan nog maar een fotoboek, Anja Meulenbelt, Tineke Bennema en voor de andere kant een biografie van Zwi Brenner, “Soldaat voor Israël“.

Ook al heb je ze zelf gekocht en zitten ze in je tas, als je thuiskomt is het een cadeau dat  je mag uitpakken. Uren bladeren om gevoel te krijgen voor wat je wereld is binnengekomen. En dan – later – beslissen wat je echt, grondig gaat lezen.

Arnon Grunberg – toen nog Grünberg in zijn paspoort – schreef een voorwoord bij de artikelen van Renate Rubinstein. Het was 2005, het einde van de Tweede Intifada. Het was weer rustig. De interesse ebt weg, men lijkt onverschillig.

Het uitsterven van de verontwaardiging is een gevoelig verlies voor cabaretiers en columnisten, en misschien ook voor het engagement, wat dat laatste ook precies moge zijn, maar het is ook een winst. Het recht op onverschilligheid is een mensenrecht.

Dat was geen eindpunt. Het was een kortstondig dal in de golfbeweging die wordt bepaald door de machthebber. In juli 2005 werd ook de BDS-beweging opgericht. Nu, bijna tien jaar later, wint deze gedachte aan kracht, ondanks felle tegenstand uit het zionistische kamp en twijfels van de kritische analisten. Na Operatie Gegoten Lood in 2008 kwam er opnieuw een groep van tot dan toe zwijgende joodse intellectuelen bij, die mythe, propaganda en realiteit durfden te scheiden.

De akoestiek wordt steeds beter met al die boeken. Ergens tussen La double vie de Véronique en Instant Karma ontstaat de tekst die de dag verwoordt. Een enkele gedachte krijgt dan later de ruimte die ze verdient om uitgewerkt te worden, om als een wanhopige schreeuw vanuit het morele moeras mensen aan te spreken op hun mens-zijn.

De Palestijnse catastrofe, de grootste onrechtvaardigheid uit de recente geschiedenis, is niet met boeken te verzachten. Timmermans etaleert zijn polyglottische ijdeltuiterij keer op keer als het om “vijanden van het Westen” gaat, maar Arabisch heb ik hem nog niet horen spreken. De corruptie en collaboratie van de Palestijnse leiders wordt ons geserveerd als betekenisvolle bijdragen aan het “vredeproces”. Zoals altijd blijft het volk – de miljoenen met een stem die niet gehoord mag worden – op de achtergrond. Het is dat simpele product van indoctrinatie, dat ongemakkelijke gevoel bij het veroordelen van het kwaad als ons is wijsgemaakt dat het kwaad goed is, dat ons doet slapen als we zouden moeten vechten en vechten als we beter zouden slapen.

Engelbert Luitsz

4 comments for “Leespauze

  1. March 17, 2014 at 10:55 pm

    Gefeliciteerd met zo’n buitenkansje.

  2. March 19, 2014 at 11:02 pm

    Mooi stuk.

  3. Aleid Blink
    March 21, 2014 at 11:11 am

    De leespauze was wel erg kort. Ik vind dat u zich wel een wat langere had mogen permitteren. Desalniettemin zie ik uit naar uw berichten. Niet omdat de inhoud nieuw voor me is, maar vooral omdat ieder bericht bijdraagt tot de hoogst noodzakelijke bewustwording van de mensen betreffende de kwaadwillende houding van de staat Israël, die zich ziende blind en horende doof houdt, maar ondertussen wel mededogen opeist t.a.v. de gevolgen van die houding.

    M.a.w. veel dank voor uw onvermoeibare arbeid.

Comments are closed.