Angst als instrument voor propaganda

Aardrijkskundeboeken leren joodse Israëlische studenten om zichzelf als heersers over het land Israël/Palestina te zien, om de bevolking, het landschap en de ruimte te domineren, en om alles te doen om joodse overheersing en joodse ‘ontwikkeling’ – wat expansie betekent – te versterken.
Nurit Peled-Elhanan

Road sign to  education and future

In haar studie over ideologie en propaganda in het Israëlische onderwijs (1) heeft Nurit Peled-Elhanan een groot aantal schoolboeken bestudeerd om een beeld te krijgen van hoe de Palestijnen in het collectieve geheugen van de Israëlische joden terechtkomen.  De uitkomst was nog schokkender dan ze had verwacht. Het wordt kinderen met de paplepel ingegoten dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen Palestijnen en geweld, dat ze primitief en onhygiënisch zijn, het liefst in grotten wonen en de vooruitgang in de weg staan. Direct na hun schooltijd gaan zowel jongens als meisjes in dienst, waarbij hen geleerd wordt dat empathie verbonden is met het eigen ras of geloof en dus geen plek heeft in de relatie met hun buren. Deze aangeleerde xenofobie, gekoppeld aan een obsessieve en mystiek aandoende aandacht voor mogelijke rampen, heeft het mogelijk gemaakt een ander volk etnisch te zuiveren en decennia lang wreed te onderdrukken, zonder dat er onder de Israëlische bevolking een “opstand uit schaamte” uitbrak.

Zoals de zogenaamde War on Terror ons heeft geleerd is gecultiveerde angst een machtig wapen in de handen van de machthebbers. Talloze wetten en regels zijn doorgevoerd onder het mom van “veiligheid”, de privésfeer van de burgers is niet meer heilig en willekeurige arrestaties, martelingen, het bombarderen van burgers en hele landen binnenvallen leidt tot verbijsterend weinig verzet onder de bevolkingen van de landen die daar verantwoordelijk voor zijn.

“Hoe meer angst je kunt inboezemen voor drugs, misdaad, bijstandsmoeders, immigranten en vreemdelingen, hoe meer je iedereen kunt overheersen”, luidt een bekend citaat van Noam Chomsky. In Israël gebeurt dit door de vreemdeling automatisch te koppelen aan juist die zaken: drugs, misdaad, onreinheid etc. Dat geldt niet alleen voor de Palestijnen, maar ook voor Afrikaanse asielzoekers en joden uit Arabische of Afrikaanse landen. Veel critici zien de koers die Israël heeft ingezet vanaf 1948 (of het zionistische project als geheel) dan ook als een zelfmoordmissie, of zelfs “een aftellen naar Armageddon” (Alan Hart). Het psychologisch en fysiek afsluiten van een volk van al zijn buren en zelfs van de geschiedenis moet op den duur wel tot een ramp leiden. De Duitse cultuurfilosoof Byung-Chul Han omschrijft xenofobie accuraat als “een ziekelijk uitvergrote immuunreactie die zelfs voor de ontwikkeling van het eigene schadelijk is” (2).

Hoe sterk een mythe kan inwerken op een volk merk je goed wanneer je intelligente mensen met een goede opleiding hoort praten over de 2000-jarige ontworteling en het terugverlangen naar het “thuisland”. De Israëlische schrijver David Grossman is zo iemand. Onlangs was hij nog te zien in ‘Boeken op reis’, waar dat trauma wederom ter sprake kwam, alsof het aangeboren en niet aangeleerd is. Duitse, Spaanse en Arabische joden zagen dat maar al te vaak anders, maar in zionistisch Israël is de “terugkeer” tot dogma verheven.

Wanneer we 2000 jaar teruggaan in de tijd leeft praktisch iedereen op aarde thans immers in de diaspora, nog afgezien van archeologisch en genetisch bewijs dat die mythe van continuïteit ontkracht. Niemand zal willen ontkennen dat de verschillende joodse gemeenschappen vaak geconfronteerd werden met discriminatie en geweld, maar dat gold natuurlijk voor talloze andere etnische en religieuze groepen. Vele volkeren zijn zelfs volledig uitgeroeid. Een belangrijk verschil is dat de Roma, de indianen van Noord-Amerika, of de Rohingya, om er maar een paar te noemen, geen sterke lobby’s hebben die hun zaak wereldwijd aanhangig kunnen maken. Zij hebben geen David Grossman, laat staan een Sheldon Adelson, Benjamin Netanyahu, Alan Dershowitz of Abe Foxman om het er elke dag in te wrijven. Geen enkel vervolgd of onderdrukt volk heeft een term als antisemitisme tot zijn beschikking, met een lading die elke discussie overbodig moet maken.

In 1998 schreef Grossman een kort verhaal (3) als reflectie op het 50-jarig bestaan van Israël. Verhalen over de holocaust spelen een enorme rol tijdens de opvoeding van kinderen en als iemand niet uit eigen ervaring een “gapende wond” heeft, dan “zorgt de Israëlische opvoeding er wel voor dat hij er een krijgt ingekerfd.” Hij noemt het feit dat iedere baby bij zijn geboorte van de regering “een soort luchtdichte wieg” krijgt “ter bescherming tegen gifgas en een aanval met bacteriën”. Overal zijn er bovendien schuilkelders, wat het gevoel van dreiging uiteraard alleen maar verhoogt. Tot ongenoegen van Frits Barend deed Jordi Cruijff daar erg laconiek over in een uitzending van ‘Israël, geliefd en gehaat’: “Daar heb ik mijn wasmachine staan.” Maar Jordi is dan ook niet in Israël opgevoed. In de Gazastrook, waar ze duizend keer meer behoefte hebben aan schuilkelders tegen het Israëlische geweld, mogen ze deze niet bouwen van Israël, maar dergelijke details vind je begrijpelijkerwijs niet terug in de propaganda.

De pogingen om het eigene ten koste van alles te laten prevaleren boven intermenselijk contact met de volken om hen heen wordt goed geïllustreerd door de Nakba-wet, een van de instrumenten die bedoeld zijn om de Palestijnen hun eigen geschiedenis af te nemen. De binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet ziet er zelfs op toe dat leraren het niet in hun hoofd halen iets over de Palestijnse geschiedenis te bespreken, op straffe van ontslag. In 2011 kreeg het hoofd van een school een officiële berisping van het ministerie van Onderwijs, omdat de leerlingen naar een demonstratie voor mensenrechten waren geweest en borden met leuzen tegen racisme hadden opgehouden.

Jonge kinderen worden op een reisje naar Auschwitz getrakteerd, waar alles in het werk wordt gesteld om hen het trauma te laten herbeleven, zodat ze, eenmaal terug in Israël, goed begrijpen waarom hun land zich zo wel moet gedragen ten opzichte van de Palestijnen, de buurlanden en de rest van de wereld. Dat dit soort “cynische fabricatie van emotie”, zoals Or Kashti het vandaag in een opiniestuk (4) in Haaretz formuleerde, vooral bij jonge kinderen goed werkt en een blijvend trauma kan opleveren, zal niet door veel ontwikkelingspsychologen worden ontkend. Door de overheid uitgegeven brochures wijzen kinderen op imminent gevaar. Dat kan ook een aardbeving of andere natuurramp zijn, maar de boodschap is dat er altijd gevaar op de loer ligt en dat we om die reden niet mogen verslappen.

Het ministerie van Onderwijs in Israël faalt op allerlei belangrijke punten, zegt Kashti, maar waar het wel volledig in is geslaagd, is het “bang maken” van de bevolking.

Angst is een noodzakelijk ingrediënt om de status quo te rechtvaardigen in het verhaal dat de joodse meerderheid over zichzelf vertelt. De ideeën die worden geprojecteerd op hen die daar buiten vallen – de Arabische minderheid, de Palestijnen in de bezette gebieden die een verlengstuk zijn van de nazi’s, en al die andere antisemieten in de wereld – zijn een illusie. Een student die heeft geleerd de realiteit om zich heen te interpreteren vanuit de wereldbeschouwing van het slachtoffer zal zich uiteindelijk terugtrekken achter grote hekken en hoge muren, om alleen nog samen te leven met hen die net zo zijn als hij.

Het is de illusie van macht die dit alles mogelijk maakt. De Palestijnen hebben niet de militaire of politieke mogelijkheden van Israël, maar de arrogantie van de macht leidt vroeg of laat tot een implosie. Moreel hebben de Palestijnen het al lang gewonnen, het zijn de politici en gevaarlijke bewegingen als de zionistische christenen met hun messiaanse boodschap die het grote gevaar vormen. Het kan niet zo zijn dat men in de regering van Israël niet inziet dat deze christenen, de “vrienden van Israël”, de ware antisemieten zijn. Zij steunen de terugkeer van alle joden naar Israël met slechts één doel: dat de Eindtijd kan aanbreken.

Vanmorgen zag ik nog, op de Family Channel nota bene, een discussie van mensen van de Pillar of Fire, een Nederlandse club van griezels met een erotisch verlangen naar een apocalyptisch einde van de wereld. Dat zijn de vrienden van Israël.

Niets kan uit niets ontstaan. Er zijn elementen aanwezig geweest die de tragische ontwikkeling van het zionisme mogelijk hebben gemaakt. De paranoïde idee van Theodor Herzl, dat de werkelijkheid een grotendeels statisch gegeven is waarin iedereen zijn plek heeft, behalve de joden die daar in hun diaspora verspreid doorheen wandelen, lijkt nog steeds de drijfveer te zijn voor het immorele en gevaarlijke gedrag van de joodse staat.

Weerstand bouw je niet op door je af te sluiten voor alles wat vreemd en eng is, doch juist door blootstelling aan het vreemde en enge. Het is de enige manier om tot een leefbare wereld te komen, waarvan de essentie variatie is. Het zal niet zonder slag of stoot gaan, maar dat is bij de huidige koers ook niet het geval. Uiteindelijk gaat het erom of er de wil is om samen te leven. En ook hier is angst een slechte raadgever.

Engelbert Luitsz

1. Nurit Peled-Elhanan, Palestine in Israeli Schoolbooks, Ideology and Propaganda in Education, I.B. Tauris 2012
2. Byung-Chul Han, De vermoeide samenleving, Van Gennep 2011
3. David Grossman, Er waait een boze wind over het land Israël (In ‘Heilige strijd, Israël Palestina’, Trouw dossiers, Rainbow pocketboeken 2001)
4. Or Kashti, Stop, you’re scaring the children: Fear as a cornerstone in Israeli education

Zie ook (video):
Professor Haim Bresheeth over Zionisme, angst en racisme “From the Kindergarten to the grave”.
Is change possible in Israel?

 

7 comments for “Angst als instrument voor propaganda

  1. A.S.
    October 13, 2013 at 6:08 pm

    “…heeft het mogelijk gemaakt een ander volk etnisch te zuiveren…”

    Etnisch zuiveren? Op welk volk wordt gedoeld? Het aantal Arabieren is toegenomen in Israël, Gaza, Judea en Samaria.

    • October 13, 2013 at 6:27 pm

      Niet zoveel naar Leon de Winter luisteren. Etnische zuivering is geen genocide, het is het verwijderen van een bevolking uit hun eigen gebied.

      • A.S.
        October 13, 2013 at 6:57 pm

        Er kan geen sprake van een etnische zuivering zijn daar 20% van de Israëlische bevolking Arabier is. Daarnaast is het vreemd dat de pogroms door Arabieren en de aanvallen van buurlanden worden verzwegen. Deze leidden ertoe dat de Joden zich moesten verzetten, waardoor Arabieren begonnen te vluchten.

        • October 13, 2013 at 7:06 pm

          Lees eens een fatsoenlijk boek zou ik zeggen. Zelfs de racist Benny Morris ontkent de feiten niet. Er bestaat een enorme kloof tussen de folders van het CIDI en de werkelijkheid.

          • A.S.
            October 13, 2013 at 7:33 pm

            Niemand ontkent feiten. Joden hebben zichzelf in het Midden-Oosten verdedigd en er zijn Arabieren die ervoor op de vlucht zijn geslagen. Joden mochten zichzelf wel verdedigen in het getto van Warschau, maar ze mochten zich slechts enkele jaren daarna niet verdedigen tegen de Arabische agressors. Hoewel er maar enkele jaren verschil tussen zitten, maakt men onderscheid tussen de Joden in Europa en de Joden in Azië, terwijl het voor een deel om dezelfde Joden gaat (overlevenden van de Holocaust).

Comments are closed.