Als Gideon Levy verliest, verliest Israël

Het is mijn bescheiden missie een situatie zien te voorkomen waarin veel Israëliërs kunnen zeggen: Wij wisten het niet.
Gideon Levy

De Israëlische journalist Gideon Levy (niet te verwarren met de Nederlandse onderzoeksjournalist Gideon Levy) schrijft al decennia over de situatie in de bezetten gebieden. Hij doet dat niet vanuit zijn werkkamer, maar gaat daadwerkelijk op zoek naar de mensen en de situaties die van de Israëlische regering buiten beeld moeten blijven. Sinds 2006 is het hem verboden de Gazastrook te bezoeken, vanwege een kritische column die hij had geschreven (daarvoor is zelfs de wet aangepast). Zijn columns zijn te lezen in de krant Haaretz, die helaas sinds enige tijd achter een betaalmuur zit. Samen met zijn collega Amira Hass verwoordt hij het geweten van Israël, zij zijn de grote uitzonderingen binnen de Israëlische pers.

Levy is herhaaldelijk beschoten door het Israëlische leger tijdens demonstraties en bedreigd door zionisten die zijn visie op de bezetting niet delen. In 2010 gaf hij een serie lezingen in Europa om zijn meest recente boek ‘The Punishment of Gaza‘ te promoten. In het kader daarvan publiceerde de Britse krant The Independent een interview met hem door Johann Hari. Hari ziet de pogingen om Levy het zwijgen op te leggen, hem in diskrediet te brengen, of zijn uitlatingen te ontkennen, als de essentie van de Israëlische maatschappij: als Gideon Levy verliest, verliest Israël.

Het moeilijkste van mijn strijd is het om de Palestijnen weer te vermenselijken.

Doordat kinderen in Israël van jongs af aan worden blootgesteld aan racistische stereotyperingen in het onderwijs is het zelfs voor een betrokken en intelligente persoon als Levy moeilijk zich daar volledig aan te onttrekken. Die vroege jaren zijn van doorslaggevend belang, zoals Nurit Peled onlangs betoogde in haar studie van het Israëlische onderwijs ‘Palestine in Israeli Schoolbooks: Ideology and Indoctrination‘.

De techniek van Levy is eenvoudig. Hij vraagt de Israëlische lezer: ‘Wat zou jij doen als je zo behandeld zou worden door een superieure militaire macht?’ Hij heeft het vaak met eigen ogen gezien: ambulances van Palestijnen die bewust worden opgehouden bij checkpoints; een door een Palestijnse raket gedode hond die de voorpagina haalt, terwijl de tientallen Palestijnse doden op dezelfde dag het met een paar regeltjes op pagina 6 moeten doen; de Spaanse clown Ivan Prado die om ‘veiligheidsredenen’ wordt teruggestuurd; de beschieting door het leger van de auto waarin hij zat, gelukkig met kogelvrij glas.

Ze stuurden ons een bepaalde kant op – en toen we die kant op reden schoten ze op ons. Ze richtten op het midden van voorruit. Precies gericht op het hoofd. Geen schoten in de lucht, geen waarschuwing met een megafoon, geen schoten op de banden. Schieten om direct te doden. Als de auto niet gepantserd was geweest had ik hier nu niet gezeten.

En het ergste is dat dit incident alleen bekend is geworden omdat het een Israëli betrof. Bijna dagelijks gebeurt het met Palestijnen, maar daar hoort niemand iets van.

Het inzicht

Levy werd in 1953 in Tel Aviv geboren en groeide, zoals praktisch iedere jongen daar, op tot een nationalistische jongeman die geen kwaad zag in wat Israël deed en die de Arabieren zag als gevaarlijke personen met een onbedwingbare neiging joden te vermoorden. Tijdens zijn diensttijd was hij in de bezette gebieden geweest, maar in tegenstelling tot de meeste Israëliërs bleef hij na die tijd terugkomen als journalist. Langzaam werd het hem duidelijk dat er van het officiële verhaal weinig klopte. Hij werd zich bewust van de talloze plekken in Israël waar nu joden woonden, maar die oorspronkelijk Palestijnse dorpen waren geweest. Hij zag het gewone leven van de Palestijnen van dichtbij. Geen haat en terrorisme, maar verdriet, armoede en een sterk gevoel van onrechtvaardigheid.

Voor de zogenaamde democratie in Israël heeft hij geen goed woord over.

Vandaag de dag hebben we drie soorten mensen die leven onder Israëlisch gezag. Er zijn joodse Israëli’s, die echte democratie kennen en volledige rechten hebben. Er zijn de Israëlische Arabieren, die een Israëlisch burgerschap hebben, maar die zwaar gediscrimineerd worden. En we hebben de Palestijnen in de bezette gebieden, die geen burgerrechten hebben en geen mensenrechten. Is dat een democratie?

In 62 jaar, gaat hij verder, is er niet één Palestijns dorp gebouwd. Het budget voor joodse schoolkinderen in West-Jeruzalem ligt vier keer hoger dan dat voor Palestijnse kinderen in Oost-Jeruzalem. “Elk onderdeel van onze maatschappij is racistisch.

Het ‘vredesproces’

Levy staat niet alleen in zijn kritiek op wat ons verkocht wordt als een ‘vredesproces’. Er is nooit enig concreet en redelijk voorstel gekomen van Israëlische kant. Het blijft tijd rekken en af en toe wat praten, totdat er weer een gelegenheid is om de zaak op te schorten. En voor die gelegenheden zorgt Israël zelf wel. De situatie op de Westelijke Jordaanoever laat duidelijk zien dat geen geweld juist leidt tot een stille overname van al het Palestijnse gebied door Israël. (Gebruik makend van de aanval vorige week heeft Netanyahu het budget voor de nederzettingen verdubbeld. Dat geeft wel aan hoe serieus de regering het vredesproces neemt.) Door de laffe afzijdigheid van het Westen komen de Palestijnen alleen in het nieuws als er van hun kant gewapend verzet is. Alles wat Israël doet tijdens ‘rustige perioden’ wordt netjes buiten de grote kranten gehouden.

Als de bewoners van Gaza rustig zouden blijven zitten, wat Israël wil, dan zouden ze gewoon van de agenda verdwijnen. Niemand zou ook maar een moment aan hen denken als ze niet gewelddadig waren geweest.

Blijven of gaan?

Levy vertikt het om bakzijl te halen en te vertrekken. Het is zijn land en hij wil dat land niet overlaten aan mensen die de regering volledig willen zuiveren van Arabieren en het hele land willen ontdoen van mensenrechtenorganisaties.
Het grootse compliment dat hij ooit kreeg was toen Noam Chomsky hem vergeleek met een van de vroege joodse profeten. De rebellen van weleer. Hij blijft doorgaan met het aan de kaak stellen van misstanden. En zelfs uit het beetje hoop dat hij nog heeft klinkt pessimisme: misschien is het huidige regime wel zo verrot dat het een keer vanzelf in elkaar stort.

In de geschiedenis zijn het bijna altijd enkelingen geweest die hebben gezorgd voor de grote doorbraken, op elk gebied waar de menselijke geest zich van bedient. Volgend jaar wordt Gideon Levy zestig jaar. Het mooiste verjaarscadeau voor hem zou een rechtvaardige samenleving zijn, daar wil ik mijn hand voor in het vuur steken.

Engelbert Luitsz

Is Gideon Levy the most hated man in Israel or just the most heroic?, Gideon Levy geïnterviewd door Johann Hari

Artikelen van Levy in het Israeli Occupation Archive