29 oktober: het bloedbad van Kafr Qasim

Op 29 oktober 1956 werden 48 Palestijnen in koelen bloede doodgeschoten door de Israëlische grenspolitie. Het gebeurde in het dorpje Karf Qasim, dat nog net binnen de zogenoemde Groene Lijn lag en dus op Israëlisch grondgebied. De Groene Lijn is de wapenstilstandslijn van na de burgeroorlog van 1948-49, toen Israël de nodige gebieden had ingelijfd.
Deze gruwelijke daad heeft een symbolisch karakter gekregen om verschillende redenen. Ten eerste gebeurde het binnen de grenzen van Israël, ten tweede was de aanleiding absurd en ten derde was de strafmaat een aanfluiting, of liever gezegd een grove belediging. Adding insult to injury, zoals het Engelse gezegde luidt.

  1. Het was de grootste slachting onder Palestijnse inwoners van Israël. Het bloedbad is nooit onderdeel geworden van de geschiedenisles. Alleen de toenmalige minister van Onderwijs, Yossi Sarid, deed een poging, maar die stuitte op veel verzet.
  2. Er was een avondklok ingesteld door het militaire bewind, maar dit was zo plotseling gebeurd dat de mensen die op het land aan het werk waren er geen weet van hadden. Bij thuiskomst werden ze vervolgens zonder pardon geëxecuteerd.
  3. Officieel werd er schande geroepen van deze daad, maar de straffen werden al snel teruggebracht van 15 naar 5 jaar, waarvan er maar een klein deel werd uitgezeten. De grootste belediging voor de nabestaanden was wel dat kolonel Isachar Shadmi, die het bevel had gegeven, er met een symbolische boete van 1 agora (de kleinste munt in Israël) vanaf kwam. Dus zeg maar 1 cent boete voor het vermoorden van 48 mensen, waaronder vrouwen en kinderen. Adding insult to injury.
In 2007 heeft president Peres weliswaar in vage termen zijn excuses aangeboden, maar tijdens het bloedbad was diezelfde Peres onderminister van Veiligheid en het is onwaarschijnlijk dat hij niet op de hoogte was. Het feitelijke schieten gebeurde weliswaar door de grenspolitie onder commando van majoor Shmuel Malinki, maar de orders kwamen van kolonel Shadmi, en die was van de IDF (het Israëlische leger).

De bedoeling van het bloedbad was duidelijk. Majoor Shumel Malinki had duidelijke instructies. Er moest zoveel mogelijk terreur gezaaid worden, opdat de nog aanwezige Palestijnen zouden vertrekken. Dit was dus al bijna 10 jaar na de onafhankelijkheid van Israël. En nog steeds zijn er verdedigers van het onverdedigbare die blijven beweren dat de Palestijnen uit eigen vrije wil zijn vertrokken, ofwel daartoe werden aangespoord door Arabische  leiders. Het ging hier niet om een conflictgebied, het was een rustig dorp van boeren die hun land bewerkten. Susan Nathan, in ‘De andere kant van Israël’, schrijft “Verschillende mensen uit Tamra vertelden me dat er eens per generatie een bloedbad wordt aangericht onder de Arabische burgers van het land, alsof men de Arabieren steeds weer wil herinneren aan hun onzekere status als burger.”

De waarde die gebeurtenissen in het geheugen van een volk hebben is niet automatisch gekoppeld aan aantallen doden. Het gaat meestal om de manier waarop iets tot stand komt. Zoals het vermoorden van de mensen in Deir Yassin, of een enkeling als Rachel Corrie. Wat ze gemeen hebben is het kafkaeske systeem van macht, waardoor de onderdrukker in z’n arrogantie niet eens meer de moeite neemt zijn daad te rechtvaardigen op algemeen aanvaardbare gronden.

Veel mensen die toen leefden zijn nog steeds in leven. Sindsdien zijn er nog vele gruwelijkheden gevolgd, maar het is menselijkerwijs niet mogelijk alles te blijven gedenken. Dan wordt je gek. Maar enkele gebeurtenissen die symbool staan voor zoveel onrecht moet je blijven herdenken. Anders is met het verleden ook de hoop op een betere toekomst verdwenen.

Engelbert Luitsz

Ben White, Palestinians in Israel, Segregation, Discrimination and Democracy
Susan Nathan, De andere kant van Israël
Yossi Gurvitz, Is Israel preparing for a population transfer? 

2 comments for “29 oktober: het bloedbad van Kafr Qasim

  1. Egbert Talens
    October 30, 2012 at 12:57 pm

    De term ‘kafkaesk systeem van macht’, in de op één na laatste alinea, lijkt mij minder goed gekozen. Zelf zou ik het woord ‘macht’ níet hebben gebruikt, maar het begrip ‘geweld’.

    Macht en geweld zijn geen synoniemen, en dus geen begrippen die naar believen door elkaar heen gehanteerd mogen worden; door schrijvers enzovoort.

    In NRC-Handelsblad van 26 februari 2008 liet Carola Houtekamer filosoof Hans Achterhuis aan het woord komen, die op basis van wat Hannah Arendt, politiek-filosofe, over dit thema — geweld is geen macht — naar voren heeft gebracht, het onderscheid tussen geweld en macht probeerde uit te leggen.

    Eerlijk gezegd vind ik dat HA daarin maar matig is geslaagd. Nu moet natuurlijk éérst uitleg volgen over de initialen HA; want toevallig of niet, HA kan hier met evenveel recht staan voor Hannah Arendt, als voor Hans Achterhuis. Dus verduidellijk ik mijn uitspraak, een mening zo men wil, dat HA hier slaat op Hans Achterhuis. En hij voert aan dat Hannah Arendt zegt: “Macht is het vermogen van mensen om samen te handelen. Als iemand macht heeft, dan heeft hij een groep achter zich in wiens naam hij — maar voor een zij geldt nmbm hetzelfde (e.t.) — handelt.”

    Een geenszins duidelijke uitleg, en als het klopt wat de ene HA over de andere HA zegt, dan vind ik dat een uiterst magere uiteenzetting over dit thema. Het artikel van CH maakt op geen enkele manier echt duidelijk, hoe het onderscheid tussen enerzijds macht, en anderzijds geweld moet of kan worden opgevat, hetgeen een brevet van onvermogen richting Hans Achterhuis inhoudt. De voorbeelden die hij opvoert blijven allemaal onder de maat, of ze zijn zo academisch dat deze armzalige waarnemer — dat ben ik dus, Egbert Talens uit Zutphen — die niet kan volgen en/of begrijpen. Voor wat ik de goede orde zou willen noemen, wil ik nog wel een poging doen om mijn eigen — eigengereide? — uitleg over het verschil tussen macht en geweld uiteen te zetten.
    – - –

    Macht is datgene wat een legitieme instantie aan maatregelen hanteert, om in de samenleving orde en rust te garanderen en/of te handhaven. Te denken valt aan militaire macht (door het leger van een land uitgeoefend) of politionele macht (vanzijde de politie); áls de uitvoering van díe macht ontspoort in niet meer met legitieme onderbouwing te verdedigen actie, dán treedt geweld in de plaats van macht, oftewel is macht verworden tot geweld.
    Geweld is het uitoefenen van fysieke of psychische dwang, zonder dat van een institutionele instantie sprake is, die dit geweld op basis van legitieme onderbouwing kan goedkeuren, goedpraten, enzovoort, met als gevolg dat n.a.v. die dwang grote verontrusting of verontwaardiging ontstaat onder de bevolking, zij het in kleiner of in groter verband.

    In algemene zin: als het uitoefenen of bedrijven van maatregelen, fysiek dan wel psychisch, onrust onder de burgers veroorzaakt, is van machtsuitoefening geen sprake (meer) omdat die wordt ervaren als geweld.

    Ergo: de samenleving legt zich er doorgaans vrij gemakkelijk bij neer als van machts-uitoefening sprake is, maar diezelfde samenleving komt massaal in verzet als geweld aan de orde is/was. Ja was, want soms worden activiteiten uit het verleden pas na járen bekend, en maakt de samenleving zich alsnog kwáád over de wijze waarop toen werd gehandeld, ingegrepen en dergelijke. Omdat geweld aan de orde was, terwijl aan de samenleving werd vóórgehouden dat van machts-uitoefening sprake was… Zoiets.

    - – -

    De in dit artikel naar voren komende of besproken voorvallen, vallen allemaal onder het begrip geweld. En ééns zal een Israelische regering met een oprecht excuus aan de Palestijnen naar buiten moeten komen, opdat toegewerkt kan worden naar een situatie waarbij de régeling die VN-AV-resolutie 181-II in feite ís, evolueert tot een, en als het goed gaat, tot dé oplossing van het conflict tussen Israeliërs en Palestijnen…

  2. October 30, 2012 at 8:13 pm

    Ik bedoel ook wat ik zeg, Egbert, macht. Een avondklok instellen als de dorpelingen aan het werk zijn op het land; de aanwezige afwezigen, Israëlische burgers die een boete moeten betalen om in hun eigen huis te kunnen blijven wonen, zonder garantie dat het blijft staan als ze een keer een weekend weg zijn; dat is pronken met je macht in mijn ogen, en het is kafkaesk. Dat het vaak leidt tot geweld is een ander verhaal. Hannah Arendt schreef weliswaar “Macht en geweld zijn tegengestelden; waar het ene volledig overheerst, is het andere afwezig.” Maar dat doet mij te hegeliaans aan. Niets in het leven is zo scherp afgebakend. De onderliggende structuur is macht in het geval van Israël, tegenover een machteloze, onderdrukte bevolking. Als ik naar de Westoever kijk, of naar Gaza, of naar Libanon, dan zie ik geweld als middel om het eigen gevoel van waardenloosheid te camoufleren. Binnen Israël is het absurde legale systeem wel een teken van macht in mijn ogen.

Comments are closed.