Schrijven onder de bezetting: Raja Shehadeh

Elk onderdeel van het Palestijnse leven heeft te lijden onder de bezetting.
Raja Shehadeh

Raja Shehadeh is een Palestijnse advocaat en schrijver. Hij leeft in Ramallah en is de oprichter van Al-Haq, een mensenrechtenorganisatie die al sinds 1979 juridische steun verleent aan Palestijnen in hun gevecht met het Israëlische rechtssysteem.

Dit jaar kwamen zijn Occupation Diaries (Bezettingsdagboeken) uit (zie ook hier). Naar aanleiding daarvan plaatste de Engelse krant The Guardian onder hun bekende kopje ‘Comment is free’ een korte video van Shehadeh online, waarin hij uitlegt hoe hij tot het schrijven van deze dagboeken is gekomen. Het boek werd uitgegeven door OR Books, bekend om zijn recalcitrante auteurs als Julian Assange, Norman Finkelstein, of de onlangs overleden Gore Vidal.

Shehadeh werd geboren in 1951 en was dus pas 16 jaar oud toen de bezetting begon in 1967. Toen is hij ook begonnen met het bijhouden van zijn dagboek. Het was een manier om de ingrijpend veranderde werkelijkheid het hoofd te kunnen bieden. Een van de dingen die hem het meest aangrepen was de ruimte. De ruimte was veranderd. Hij was plotseling een vreemdeling in zijn eigen land geworden. Niets was nog langer vanzelfsprekend.
Ondertussen is het hem natuurlijk duidelijk geworden dat het geen bezetting meer is, doch kolonisatie. De checkpoints, de voortdurende dreiging van overal aanwezige soldaten, de agressie van de kolonisten, de enorme sommen geld die worden  uitgegeven door de Israëlische regering om het land te vernietigen.

Naast een verslag van de realiteit is het ook een boek der herinneringen. Hij vertelt over de oude havenstad Jaffa, waar generaties Palestijnen naar dezelfde kapper gingen, waar iedereen iedereen kende. Er is zoveel gebeurd sinds 1948 dat nog verse herinneringen zich blijven mengen met de harde realiteit. Al drie generaties hebben geleden onder de etnische zuivering door de zionisten en in sommige gevallen kunnen die drie generaties nog samen van gedachten wisselen over wat hen is overkomen. Dat is het grote verschil met mensen in Nederland die of persoonlijk of indirect via hun familie de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt: dat is een afgesloten periode, ook al ben je nog getraumatiseerd, het is voorbij. Voor de Palestijnen is de oorlog nog steeds aan de gang en er is bijzonder weinig hoop op een goede afloop.

Shehadeh heeft in Londen rechten gestudeerd, dus de vanzelfsprekende vraag is dan ook: Waarom ga je niet weg? Dan komt de term soemoed voorbij. Dat is een typisch Palestijns begrip dat nauwelijks te vertalen is, maar zoveel betekent als standvastigheid, vastberadenheid. Het komt voort uit dat fatale jaar 1967, uit de wisselwerking tussen onderdrukking en verzet. Zoals Shehadeh zegt: Het is precies omdat het de Israëlische strategie is om ons hier weg te krijgen dat ik wel moet blijven. Soemoed.

De Arabische lente, met name de gebeurtenissen Egypte, hebben gezorgd voor een sprankje hoop. Het zit – net als met soemoed – voornamelijk in het hoofd:

Als de psychische barrières wegvallen is alles mogelijk.

Veranderingen komen vaak langzaam op gang, maar als ze eenmaal in gang gezet zijn gaan ze de goede kant op. Het vertrouwen blijft. Het meest ontroerende van zovele Palestijnen is dat ze blijven geloven in een eigen lot. Shehadeh heeft het niet over de Verenigde Naties, niet over buitenlandse hulp, want iedereen weet dat je daar alleen maar ongelukkig van wordt. Het is het vertrouwen in de eigen identiteit dat de hoop blijft voeden, tegen alle onteigeningen en moorden in; tegen al het getreiter en alle juridische trucjes in.

In Israël zijn het de soldaten, de racistische rabbijnen en de extremistische kolonisten die het weefsel van het leven vorm geven; bij de Palestijnen zijn dat de schrijvers, denkers en dichters. Als er zoiets als gerechtigheid bestaat zullen zij ooit weer zelf kunnen kiezen naar welke kapper ze gaan.




Engelbert Luitsz

Interview in The Guardian

De website van Al-Haq

Lees voor het trieste lot van een andere Palestijnse schrijver ook mijn stukje over Ahmad Qatamesh.

1 comment for “Schrijven onder de bezetting: Raja Shehadeh

  1. October 11, 2012 at 2:08 pm

    Misschien onzinnig om op te merken, maar het geboortejaar van Raja Shehadeh was tevens het jaar waarin een volstrekt geheim gehouden echelon Israeliërs begon aan een plan, dat zou uitmonden in de Israelische aanval op Egypte, op 5 juni 1967, waarmee de oorlog begon die als de Zesdaagse Oorlog de geschiedenis in zou gaan. Ik waag te stellen dat Raja van dit echelon nog nooit heeft gehoord, zoals praktisch níemand ervan gehoord heeft, inclusief de Israelische bevolking. Dit wordt door Israel angstvallig zo in stand gehouden, niet in de laatste plaats om ten gunste van Israel de ‘schone schijn’ op te houden, dat in 1967 Egypte Israel aanviel, waarmee de laatste het recht van verdediging op eist. Dit wordt door velen voor zoete koek geslikt, maar de werkelijkheid is dus een heel andere.

    Is het nog nodig aan te geven wat de ware bedoeling van dat plan was? Het in het bezit nemen van de Westelijke Jordaanoever — in Israelisch jargon Yudeah Wa Shomron — zodat tevens duidelijk wordt, waarom Israel zich zo hasstarrig verzet tegen de richtlijnen van het internationaal recht, dat stelt dat de Israelische aktie van juni 1967 het volgende inhoudt: door middel van oorlog het eigen grondgebied uitbreiden. Dit nu wordt met de preambule van Veiligheidsraad-resolutie 242 stellig afgekeurd, met als gevolg dat sprake is van (onwettige) bezetting van andermans grondgebied. Ordinair landjepik, dus. Israel probeert met listige termen allerlei uitvluchten te bedenken; er is niet sprake van bezetting, maar van betwiste gebieden, waarover nader onderhandeld moet worden; er staat in 242 dat Israel bezet gebied moet ontruimen, én omdat bij occupied territories het lidwoord de (the) ontbreekt, hoeft niet al het veroverde gebied ontruimd te worden. Eenzelfde listige redenatie hanteert Israel bij de nederzettingen die kolonisten bouwen op de Westelijke Jordaanoever; art. 49 van de Vierde Geneefse Conventie verbiedt het overbrengen van delen van de eigen bevolking naar bezette gebieden, maar Israel stelt dat die kolonisten op eigen initiatief zich daar vestigen, en dus… Nee, ook dit gaat niet lukken, maar het is absoluut en diep en diep treurig dat de internationale gemeenschap zich door dít Israel, door déze Joodse staat, zó in de luren laat leggen. Omdat de VS niet wil meewerken. Alweer: tja…

    Soemoed, soemoed, en nogmaals soemoed!

Comments are closed.